مجموعه مقالات دومين همايش مردمسالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢٨٢
آيا حكومت از منظر اسلام را مىتوان به مدل حكومتى دموكراسى معاصر- ليبرال دموكراسى- تطبيق داد؟ آيا مىتوان با توجه به اينكه نظريه مردمسالارى دينى در فضاى فكرى ايران معاصر طرح شده، مدعى شد اسلام همه مؤلفههاى دموكراسى ليبرال را قبول دارد و جمهورى اسلامى بالقوه حكومتى دموكراتيك است؟ آيا جمهورى اسلامى به عنوان مصداقى از مردمسالارى دينى مىتواند مرحلهاى از گذار به سوى دموكراسى باشد؟! در اين تحقيق بر آنيم تا با توصيف، توضيح و تعريف دو نظريه مدرن مردمسالارى دينى[١] و ليبرال دموكراسى؛ تفاوتها و تمايزات بنيادين آن دو را تحليل كنيم و جوابى براى اين سؤالات بيابيم. لذا، ضمن بررسى مفاهيم و مبانى دو نظريه به استخراج شاخصهايى مىپردازيم كه اختلافات كلان دو نظريه را روشن مىكند. از ديدگاه اين مقاله «مشاركت مردم در سياست» ناحيه اشتراكى دو نظريه سياسى مردمسالارى دينى و دموكراسى ليبرال است. هم مردمسالارى دينى و هم ليبرال دموكراسى بر حاكميت، خواست و رضايت سياسى مردم تأكيد دارند، لذا بهطور كلى، وجهه سياسى آمرانه و دستِ بالاى مردم؛ وجه اشتراك دو نظريه محسوب مىشود. آنچه اسباب اختلاف، چالش و تمايز دو نظريه است در واقع دينى بودن «مردمسالارى دينى» و ليبرالى بودن «دموكراسى ليبرالى» است. بدين ترتيب، براى مقايسه و فهم تمايزات دو نظريه بر وضعيت دينى نظريه اول و ويژگى ليبرالى نظريه دوم تمركز مىكنيم. بعد از بررسى چالشهاى نظرى، به مطالعه موردى و عينى تمايزات و اختلافات دو نظريه مردمسالارى دينى و دموكراسى ليبرالى، روابط چالشى پيروان آرا و نظرات امام خمينى (ره) به مثابه نظريهپرداز و بنيانگذار الگوى جمهورى اسلامى كه نمونه عينى مردمسالارى دينى محسوب مىشود و نيروهاى ليبرال- دموكرات بهعنوان طرفداران الگوى دموكراتيك، در ظرف زمانى اوايل پيروزى انقلاب ١٣٥٧ ايران مىپردازيم، اين روابط چالشى حاكى از اختلافات اساسى در مبانى فكرى نيروهاى انقلابى
[١] - نظريه مردمسالارى دينى هر چند ريشه در مبانى دينى و سنتى دارد، اما نظريهاى مدرن محسوب مىشود زيرا در فضاى زمانى و مكانى مدرنيته طرح شده و تحت اين عنوان و ترتيبات نظرى، مدرن و جديد محسوب مى شود.