در خلافت عثمان بسيارى از صحابه از راه رانت‌خوارى، صاحب املاك بسيار و خانه‌هاى باشكوه شدند. زبير بن عوام خانه‌اى در بصره ساخت كه تاكنون، يعنى به سال ٣٣٢ معروف است. در مصر و كوفه و اسكندريه نيز خانه‌ها ساخت، او پس از مرگش پنجاه هزار دينار و هزار اسب و هزار غلام و كنيز از خود به جا گذاشت.[٢] اينها بخشى از ثروت‌هايى بود كه بسيارى از نزديكان خليفه به دليل استفاده از رانت از آن بهره‌مند شده بودند و اين امر خطر بزرگى براى نظام اسلامى بود. لذا حضرت على (عليه‌السلام) اولين برنامه اصلاحى خود را در جهت مصادره اموال خائنان و سوءاستفاده كنندگان از بيت‌المال قرار دادند.

ربا كه در حكم محاربه با خدا در قرآن بيان شده است،[٣] يكى از رانت‌هاى غيرمشروع است كه سبب ايجاد آسيب‌هاى اقتصادى و اجتماعى فراوانى از جمله افزايش بيكارى، ايجاد تورم و ايجاد فاصله بين فقير و غنى مى‌شود.

قرآن در رد تفكر رانت‌خوارى مى‌فرمايد:

«كيْ لايَكُونَ دُولةً بينَ الأغنياءِ مِنكُم ...؛ براى اينكه ثروت ميان توانگران شما دست‌

[١] - امينى، عبدالحسين، الغدير، چ ٥، ج ٨، بيروت: دارالكتاب العربى، ١٤٠٢. ق، ص ٢٨٦.

[٢] - مسعودى، على بن حسين، مروج الذهب، ترجمه ابوالقاسم پاينده، ج ١، تهران: انتشارات علمى و فرهنگى، ١٣٧٨، ص ٦٩٠.

[٣] - بقره: ٢٧٩- ٢٧٨\i يا ايّها الذّين ءَامنوا اتَّقُوا اللهَ و ذَرُوا ما بَقِيَ مِنَ الرِّبوا ان كُنْتُم مؤمنين، فَإن لم تفعَلُوا فَأذِنوا بِحِربٍ مِنَ اللهِ و رَسُولِه.\E اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد از خدا پروا كنيد و اگر مؤمن هستيد، آنچه از ربا باقى مانده است واگذاريد و اگر چنين نكرديد بدانيد به جنگ با خدا و فرستاده‌وى برخاسته‌ايد.