حكومتى در پناه رضايت و كسب رأى آزادانه مردمى خشنودى پروردگار را نيز در پى خواهد داشت همه و همه نشان از اهميت نقش مشاركت عمومى در استقرار حكومت اسلامى دارد و وجوب امر به معروف و نهى از منكر، مشاوره و ارزش نصيحت فرمانروايان و بيان سخن حق در نزد حاكم جائر، تكليف نظارت همگانى و وجود آزادى انتقاد كه به روشنى در سيره گفتارى و كردارى نخستين امام شيعيان آشكار است- و ما در ادامه بحث به‌طور مفصل به آنها خواهيم پرداخت- جايگاه والاى مردم را در استمرار حكومت اسلامى به نمايش مى‌گذارد و از اينكه نظام اسلامى مورد قبول اميرالمؤمنين (عليه‌السلام) خود را موظف به حفاظت و پاسدارى از مصالح و منافع مادى و معنوى امت مى‌داند نشانگر نوعى حكومت مردم است كه به حق شايسته عنوان «مردمسالارى دينى» مى‌باشد.

ب) نقش مردم در انتخاب رهبرى دينى پس از غيبت كبرى‌

در مورد حكومت دينى پس از غيبت كه براساس دلايل عقلى و نقلى متعدد به فقها و روايت احاديث ائمهعليهم‌السلام اختصاص يافته است نقش مردم و مشاركت عمومى فراتر از حد مقبوليت بخشيدن و از قوه به فعل رسانيدن حاكميت ولايت فقيه مى‌باشد بلكه رأى مردم و استقبال آنها از ولى فقيه «جزءمتمم» مشروعيت ولى فقيه است. يعنى همان‌گونه كه فقاهت، عادل بودن، مديريت، مدبّريت و آگاهى به زمان در مشروعيت حكومت ولى فقيه مؤثر است، رأى و اقبال مردم نيز نقش دارد.[١] مشروعيت‌زايى و رأى مردم در باب حاكميت ولى فقيه آنگاه آشكارتر مى‌شود كه همزمان دو يا چند فقيه داراى شرايط مساوى (از نظر فقهى و تقوايى، مدير و مدبّر بودن و آگاهى نسبت به مسائل زمانه) وجود داشته باشند و مردم به يكى از آنها رأى دهند. در اين صورت همه قائلين به نظام ولايت فقيه معتقدند كه اگر فقهاى بى‌بهره از رأى مردم اقدامى حكومتى كنند، خلاف شرع مرتكب شده‌اند و مشروعيت ندارند يعنى شرعاً آنها مجاز به دخالت در امور حكومتى نيستند. چرا كه مردم‌

[١] - ر. ك: موسوى بجنوردى. س. م، ١٣٧٧، مجموعه مقالات مشاركت سياسى، نقش مشاركت سياسى در مشروعيت حكومت اسلامى، صص ٢٨ و ٢٤، تهران، نشر سفير و نيز مصاحبه ايشان با هفته‌نامه پرتو سخن، مورخه ٢٥/ ٦/ ١٣٨١.