با توجه به اختلاف نظرهايى كه در خصوص تعريف و تاريخچه مردمسالارى وجود دارد، محققان در خصوص تقسيم‌بندى نظامهاى مردمسالار نيز براساس ملاك‌هاى مختلف عمل كرده‌اند. برخى از محققان با توجه به اهداف و مقاصد اصلى حكومت، اولويت‌هايى كه به اين اهداف داده مى‌شود و نحوه حضور و مشاركت مردم در حكومت، مردمسالارى‌ها را به انواع مختلف تقسيم‌بندى كرده‌اند.[٢] بر اين اساس از دموكراسى مستقيم، دموكراسى غيرمستقيم، دموكراسى اجتماعى، دموكراسى صنعتى و دموكراسى مسيحى صحبت شده است. برخى ديگر از نويسندگان براى تصميم‌گيرى و توضيح پيدايش انواع نظامهاى مردمسالار در دنيا از اصطلاح امواج مردمسالارى استفاده كرده‌اند. منظور از موج مردمسالار شدن، عبارت از يك سلسله‌گذار از نظامهاى غير مردمسالار به مردمسالار است كه در زمان يا دوره‌اى ويژه صورت پذيرفته است.[٣]

بالاخره برخى ديگر از محققان اين حوزه نظير مكفرسون و هلد از مفهوم «مدل» استفاده كرده‌اند.[٤] به باور اين محققان استفاده از مدل براى تقسيم‌بندى انواع نظامهاى مردمسالار مى‌تواند سودها و زيانهايى در پى داشته باشد. از نظر مكفرسون و هلد مدل به معناى وسيع آن مى‌تواند روابط نهفته در پس صورت ظاهرى پديده‌هاى مورد مطالعه را تبيين نمايد.[٥] بى‌ترديد با استفاده از مدل مى‌توان انبوه اطلاعات را در چند مدل محدود خلاصه كرد. با اين حال نبايد از تفسيرى بودن مدلها و تقليل‌گرايى آنها غافل بود. در واقع در هنگام استفاده از هر گونه‌

[١] - هلد، ١٣٦٩، ص ١٣.

[٢] -parry ,٥٩٩١ ,p .٧٧٢١

[٣] - هانتينگتون، ١٣٧٣، ص ١٨.

[٤] - هلد، ١٣٦٩ و مكفرسون، ١٣٧٦.

[٥] - همان، ١٣٦٩ ص ٢١ و همان، ١٣٧٦، ص ٢٣.