اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٥١ - ٢ نظريه وضع حروف بر اعراض نسبيه(محقق عراقى(رحمه الله))

[٢]: نظريه وضع حروف بر اعراض نسبيّه (محقق عراقى (رحمه الله))

محقق عراقى در تبيين معانى حروف، نظريه‌اى را پيشنهاد مى‌كند كه با أغلب نظريات ديگر از دو جهت زير متفاوت است:

١) موضوع‌له حروف را وجود رابطى مى‌داند، بر خلاف أغلب نظريات ديگر كه بر وجود رابط بودن معانى حرفيه اتفاق نظر دارند.

٢) معانى حروف را با معانى هيئات، ذاتاً متفاوت مى‌داند و معتقد است معانى هيئات از قبيل وجود رابط است و معانى حروف، از قبيل وجود رابطى- يعنى عرض نسبى- است.

نظريه محقق عراقى در تبيين معانى حروف طى پنج مطلب زير قابل تبيين است:

١. موجودات خارجى بر چند قسم‌اند:

الف) وجود جوهر، كه وجودى است غير قائم به محل «وجود لا فى موضوع»؛

ب) وجود عرض، كه وجودى است قائم به محل «وجود فى موضوع» و از آن به وجود رابطى تعبير مى‌شود؛

ج) ربط اعراض به موضوعاتشان، كه از آن به وجود رابط يا وجود ربطى تعبير مى‌شود؛

٢. عرض از لحاظ نيازمندى به موضوع بر دو گونه است:

الف) عرضى كه به بيش از يك موضوع نيازمند نيست. نظير اعراض غير نسبيه مثل كيف و كم؛

ب) عرضى كه به بيش از يك موضوع نيازمند است كه اعراض نسبيه يا اضافيه از اين قبيل‌اند (نظير أين؛ متى؛ اضافه و ...).

٣. روش عقلاء- طبق آنچه استقراء بر آن گواهى مى‌دهد- چنين است كه براى افاده كليه اقسام و انواع معانى مورد نياز در تفهيم و تفاهم، از ابزار كلام استفاده‌