اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٥٢٣ - نقد اين بيان

بخش دوم: معناى اسماء اجناس مدخول تنوين‌

پس از آنچه در مباحث قبل گفته شد، دو سؤال پيش مى‌آيد؛ يكى اينكه راز دلالت تنوين داخل بر اسماء اجناس، بر بدليت اطلاق، چيست؟ و ديگرى اينكه راز دلالت الف و لام داخل بر اسماء اجناس بر شموليت اطلاق چيست؟

در اين بخش، با تبيين معناى اسم جنس مدخول تنوين، به سؤال اول پاسخ‌مى‌دهيم.

بيان مشهور در سر دلالت تنوين در اسم جنس، بر بدليت اطلاق:

در موارد دخول تنوين بر اسم جنس، دو حالت در اطلاق معناى اسم جنس به وجود مى‌آيد:

١) عدم دلالت بر تمام الافراد و الحصص؛

٢) دلالت بر فردٌ ما، يا حصه ما، به نحو اطلاق (اطلاق نسبت به فرد، يا حصه غيرمتعين).

در تبيين راز دلالت اسم جنس بر معناى اول، چنين گفته مى‌شود كه تنوين، دلالت بر قيد وحدت دارد. و لذا پس از دخول تنوين بر اسم جنس، قيد وحدت بر معناى اسم جنس افزوده مى‌شود و بدين سبب، از دلالت بر تمام الافراد، يا تمام الحصص، بازمى‌ماند.

نقد اين بيان:

بر اين تبيين، دو ايراد حلّى و نقضى گرفته‌اند: