اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٣٨٧ - تحرير محل نزاع

مطلب هشتم: قاعده دلالت ادوات خطابات عامه بر عدم اختصاص حكم به مشافهين‌

پيش درآمد

در مباحث گذشته، بحث درباره قواعد دلالت ادوات عموم بود. در اين مبحث، ادوات خطاب عام مورد بحث قرار مى‌گيرند. يعنى پاسخ اين پرسش مورد بررسى قرار مى‌گيرد كه هرگاه در كلام ادات خطاب عام نظير «يا أيها الذين آمنوا» به‌كار رود و قيدى يا وصفى دال بر اختصاص آن به حاضرين در مجلس خطاب در ميان نباشد، آيا ادات مذكور دلالت بر اختصاص خطاب به حاضرين در مجلس خطاب دارد؟ يا آن كه حضور در مجلس خطاب موجب اختصاص دلالت ادات خطاب به حاضرين نيست، بلكه ادات خطاب فراتر از حاضران را در برگرفته و شامل غائبان در مجلس خطاب، بلكه معدومان در زمان خطاب نيز مى‌شود؟

تحرير محل نزاع:

پيش از شروع به اصل بحث، لازم است جهت تحرير و تبيين محل نزاع، ابتدا روشن شود كه نوع بحث در مانحن‌فيه عقلى است يا لغوى؟

برخى از محققان- از جمله محقق صاحب كفايه و محقق نايينى معتقدند بحث در اينجا هم عقلى است و هم لغوى‌[١].

[١] . كفاية الاصول، ج ١، ص ٣١٥؛ اجود التقريرات، ج ١، ص ٤٨٩.