اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٣٢٢ - \* تقريب اول استاد شهيد صدر از نظريه محقق عراقى(رحمهما الله)

«هذه المرأة» ماهيت اوست يعنى طبيعت غيرمقيده به وجود، و همين مقدار براى شمول حكم عام و رفتن آن بر مصداق خارجى «مرأة» كافى است، و قضيه متيقّنه با قضيه مشكوكه متحد است؛ زيرا موضوع در هر دو ماهيت «مرأة» است.

\* ردّ وجه دوم: از آنچه در ردّ وجه اول گفتيم ردّ وجه دوم نيز معلوم شد؛ زيرا قضيه مشكوكه، سالبه مقيده بالوجود نيست، بلكه سالبه مقيده به ماهيت خاصه‌اى است كه انطباقش بر مصداق خارجى قهرى است؛ لهذا قضيه مشكوكه و قضيه متيقّنه متحدند و بينهما تساوى در صدق است و موضوع هر دو ماهيت مرأة خاصه است كه انطباقش بر مرأة خارجى موجود- بعدالوجود- قهرى است.

[٣]: مبناى تفصيل (محقق عراقى (رحمه الله)):

اين تفصيل، نظريه‌اى است كه به محقق عراقى نسبت داده شده‌است. براى بررسى اين نظريه ابتدا به تقريبى كه در بيانات استاد شهيد از اين نظريه وجود دارد مى‌پردازيم، و سپس آنچه را در نظر ما تقريب صحيح نظريه محقق عراقى است بيان خواهيم كرد.

\* تقريب اول استاد شهيد صدر از نظريه محقق عراقى (رحمهما الله):

حاصل آنچه استاد شهيد در بيان نظريه محقق عراقى مى‌فرمايند از اين قراراست:

بيان محقق عراقى در رساله لباس مشكوك، مبنى بر تفصيل در جريان استصحاب عدم ازلى، با بيان ايشان در همين مورد در رساله استصحاب عدم ازلى متفاوت است. بنابراين، دو تقريب براى تفصيل محقق عراقى وجود دارد.

بيان ايشان در رساله لباس مشكوك. اين تقريب بر سه مقدمه مبتنى است:

١) وصف عارض بر موضوع، از نظر مرتبه از موضوع خود متأخر است؛ زيرا موضوع وصف يكى از دو حالت را نسبت به وصف داراست؛ يا تمام علت وجود وصف است، يا جزء علت وجود آن و در هر دو حال، بر وصف خويش تقدم دارد؛