اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ١٣٠ - \* تكثر در هيئت مدخول«كل»

با الف و لام مدخول «كل» قرار بگيرند نظير «إقرأ كل الكتاب»، «كل» مفيد استيعاب اجزايى است.

مدخول «كل» تثنيه محلاى به الف و لام:

جايى كه «كل» بر تثنيه محلاى به الف و لام وارد شود، نظير «إقرأ كل الكتابين» يا «إغسل كل اليدين»، در مدخول «كل» دو عنصر وجود دارد:

١) عنصر ماده، نظير «كتاب» در جمله اول و «يد» در جمله دوم؛

٢) عنصر هيئت، كه هيئت تثنيه است.

\* تكثر در ماده مدخول «كل»:

در عنصر اول بالاصل سه نوع تكثر ممكن است؛ تكثر افرادى كمى، تكثر افرادى كيفى و تكثر اجزايى. امّا به دليل عروض هيئت تثنيه بر ماده، دلالت ماده بر تكثر افرادى كمى منتفى است؛ زيرا هيئت تثنيه، افراد ماده را به لحاظ كمى در «تثنيه» محدود و متعين كرده و تكثر افرادى كيفى نيز به وسيله الف و لام- كه دال بر تعيين است- منتفى است و چون در اينجا تعين جنسى نظير آنچه در مفرد «الكتاب» يا «اليد» قابل تحقق است، يا تعين ذاتى نظير اعلى مراتب الجمع در هيئت جمع، متصور نيست؛ لذا تنها تعينى كه متصور است تعين عهدى است. بنابراين فقط تكثر اجزايى در ماده باقى خواهد ماند.

\* تكثر در هيئت مدخول «كل»:

هيئت تثنيه است كه بر تعدّد بالتثنيه دلالت دارد و بر تكثرى افزون بر عدد اثنين دلالت ندارد. بنابراين در مدخول «كل داخل بر تثنيه» دو نوع كثرت وجود دارد؛ كثرت اجزايى مادّه كه مدلول ماده است‌و كثرت بالتعدّد الاثنينى كه مدلول هيئت تثنيه است.

با اين توجه، مفاد «كل داخل بر تثنيه» استيعاب تكثر اجزايى به لحاظ اجزاء يد و نيز به لحاظ دو جزء تثنيه است كه در نتيجه معناى «إقرأ كل الكتابين» يا «إغسل كلّ اليدين»