اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٥٣٩ - امكان تصور جنس مقيد

بخش پنجم: اسم جنس معروض تقييد

مقدمه:

ابتدا به عنوان مقدمه، لازم است به اين پرسش، پاسخ دهيم آيا تقييد اسم جنس، مخصوص مدلول تصديقى است، يا اينكه مدلول تصورى اسماء اجناس نيز قابل تقييد است؟

به عبارتى ديگر: در گذشته گفتيم كه اطلاق، از شؤون مداليل تصديقى است، و از دلالت‌هاى گفتارى رفتارى است، و اينكه اطلاق، در مدلول تصورى، معنا ندارد. سؤالى كه در اينجا مطرح است، اين است كه آيا تقييد اسم جنس نيز- همچون اطلاق آن- مخصوص مداليل تصديقى است، و در مدلول تصورى راه ندارد؟ و در نتيجه، در مبحث تقييد اسم جنس، تنها درباره تقييد مدلول تصديقى اسماء اجناس بايد بحث كرد، و جايى براى بحث درباره تقييد مدلول تصورى اسماء اجناس وجود ندارد؟

آنچه منشأ طرح اين پرسش است، تنافى بدوى دو مطلب وجدانى، درباره تقييد اسم جنس است:

امكان تصور جنس مقيد:

\* مطلب وجدانى اول: امكان تصور اسم جنس مقيد است، بدون اقتران به هيچ‌گونه دلالت تصديقى. كه به معناى امكان تقييد اسم جنس، در مرحله دلالت تصورى است. تصور «انسان ابيض»، و «رجل عالم»، و «عالم عادل»، و امثال آنها، نمونه‌اى از تصور اسماء اجناس مقيد است؛