اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ١٢٩ - مدخول«كل» اسم عدد مدخول الف و لام

\* نتيجه:

از آنچه گذشت معلوم گرديد هرجا جمع محلى به الف و لام داشته باشيم، دو كثرت در مدخول الف و لام وجود دارد:

١) كثرت افرادى به لحاظ افراد «ماده جمع» نظير افراد «فقير» در «اكرم كل الفقراء»؛

٢) كثرت اجزايى به لحاظ اجزاى تشكيل دهنده هيئت اجتماعيه مدلول صيغه جمع.

جايى كه اين هيئت اجتماعيه در يك هيئت اجتماعيه معهودى تعين يافته‌باشد و الف و لام بر عهد معينى دلالت كند، اجزاى اين هيئت اجتماعيه همان اجزايى خواهند بود كه اين هيئت اجتماعيه از آنها تشكيل مى‌شود. لكن آنجا كه اين هيئت اجتماعيه در هيئت اجتماعيه معهود مخصوصى تعين نيافته باشد، و الف و لام بر تعين اعلى مراتب الجموع دلالت كند، اجزاى اين هيئت اجتماعيه كلان هيئات اجتماعيه خُرد مى‌باشند و لذا هيئات اجتماعيه خُرد، اجزاء تشكيل دهنده هيئت اجتماعيه كلان مى‌باشند.

بنابراين در جمله تركيبى «اكرم كل الفقراء»، كلمه «كل» بر دو نوع استيعاب دلالت دارد:

١) استيعاب افرادى به لحاظ افراد «فقير» كه مدلول ماده جمع است.

٢) استيعاب اجزايى به لحاظ اجزاى تشكيل دهنده اعلى مراتب الجمع كه مدلول صيغه جمع محلاى به الف و لام است.

مدخول «كل» اسم عدد مدخول الف و لام:

جايى كه «كل» بر اسم عدد مدخول الف و لام وارد شود نظير «اكرم كل العشرة». به دليل اينكه الف و لام مفيد تعين است، «كل» مفيد استيعاب اجزايى «عشرة» مى‌باشد. در حالى كه اگر «عشرة» مجرد از الف و لام باشد، نظير «اكرم كل عشرة»، لفظ «كل» دلالت بر استيعاب افرادى دارد و هر فرد مستوعب، يك «عشرة» مى‌باشد كه حاصل معناى آن، وجوب اكرام كل عشرة عشرة خواهدبود.

بدين ترتيب اسماء اعداد، حكم اسماء اجناس را دارند. يعنى هرگاه بدون الف و لام مدخول «كل» شوند، «كل» مفيد استيعاب افرادى است نظير «إقرأ كل كتاب» و هرگاه‌