اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ١٦٦ - بررسى اشكالات دلالت جمع محلى به الف و لام بر عموم

بحث سوم: بررسى اصل، چيستى دال و نوع استيعاب در جمع محلّى به الف و لام:

در اين بحث، اصل دلالت جمع محلّى به الف و لام بر استيعاب و عموم و نيز چيستى دال بر آن و نوع استيعاب مدلول آن مورد بررسى قرار مى‌گيرد. به عبارت ديگر، در اين مبحث، پاسخ سه پرسش اساسى داده مى‌شود:

١. آيا جمع محلّى به الف و لام بر استيعاب و عموم دلالت مى‌كند؟

٢. با توجّه به اينكه جمع محلّى به الف و لام، از الف و لام و ماده جمع و هيئت جمع تركيب شده است، دال بر عموم چيست؟

٣. پس از ثبوت دلالت جمع محلّى به الف و لام بر استيعاب، كدام نوع استيعاب مفاد آن است؛ استيعاب و عموم بدلى يا مجموعى و يا استغراقى؟

پاسخ به پرسش اول را در سه مرحله مورد بررسى قرار مى‌دهيم.

بررسى اشكالات دلالت جمع محلّى به الف و لام بر عموم:

در اين مرحله به حل اشكالى كه بر دلالت جمع محلّى به الف‌ولام بر استيعاب و عموم وارد شده، مى‌پردازيم. حاصل اشكال چنين است.

شكى نيست كه ادوات عموم نظير «كل» بر جمع محلّى به الف و لام داخل مى‌شوند. حال اگر ادعا شود جمع محلّى به الف و لام- بدون ادات عموم- بر عموم و استيعاب دلالت مى‌كند، اين ادعا دو تالى فاسد در پى دارد:

\* تالى فاسد نخست، اثباتى است، كه لزوم تكرارى بودن معنا است. يعنى لازمه ادعاى دلالت الف و لام جمع بر عموم، اين است كه «كل» داخل، بر جمع معناى جديدى افاده نكرده بلكه معنايى كه افاده مى‌كند، تكرار باشد و يا حداكثر، دلالت بر تأكيد خواهد كرد؛