اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٣٤٨ - نقد نظريه مرحوم آخوند(رحمه الله)

و المثبت من الاصول اللفظية- و ان كان حجة- الّا انه لابدّ من الاقتصار على ما يساعد عليه الدليل و لا دليل هاهنا الّا السيره و بناء العقلاء و لم يعلم استقرار بنائهم على ذلك‌[١].

مرحوم صاحب كفايه در اين عبارت، دليل عدم امكان اثبات لازم اصالةالعموم (كه نتيجه آن اثبات تخصص مى‌باشد) را شك در استقرار بناء عقلاء و سيره عقلايى بر حجيت اصل مثبت لفظى، يعنى لازم اصل لفظى در مانحن‌فيه مى‌داند. نتيجه اين مطلب، لزوم اخذ به قدر متيقن از حجيت اصل لفظى است كه همان مدلول مطابقى آن يعنى اصالةالعموم است.

نقد نظريه مرحوم آخوند (رحمه الله):

پاسخ استاد شهيد به صاحب كفايه (رحمهما الله):

استاد شهيد، اشكال صاحب كفايه را در مانحن‌فيه به اين شرح پاسخ مى‌دهد:

سيره و بناء عقلايى، همواره نكته و ملاكى دارد. در اينجا نيز ملاك حجيت اصول لفظى نزد عقلاء، كاشفيت آن از مراد متكلم است كه در اين كاشفيت، تفاوتى بين مدلول مطابقى و لوازم آن از جمله دلالت آن بر نفى تخصيص نيست.

دفاع محقق عراقى از مرحوم آخوند (رحمهما الله):

محقق عراقى به دفاع از مبناى صاحب كفايه پرداخته و در توجيه عدم حجيت اصالةالعموم در اثبات لازم عقلى آن در مانحن‌فيه چنين مى‌فرمايد:

[١] . كفاية الاصول، ج ١، ص ٣١١.