اصول فقه نوين

بخش دوم قواعد خاصه دلالت لفظى

فصل اول قواعد دلالت در حروف

مطلب اول تبيين ماهيت معناى حرفى

مسلك اول علاميت حروف(منسوب به محقق رضى(رحمه الله))

اشكالات اين نظريه

مسلك دوم آليت استعمالى(نظريه آخوند(رحمه الله))

اشكالات اين نظريه

اشكالات محقق نايينى(رحمه الله)

پاسخ اشكالات محقق نايينى(رحمه الله)

اشكال محقق اصفهانى(رحمه الله)

اشكال استاد شهيد بر محقق اصفهانى(رحمهما الله)

پاسخ اصلى بر اشكال محقق اصفهانى(رحمه الله)

اشكال اساسى نظريه آليت استعمالى

مسلك سوم نسبيت معانى حرفى

مطلب دوم تفسير نسبيت معناى حرفى

1 نظريه ايجاديت معناى حرفى(محقق نايينى(رحمه الله))

نتايج اين نظريه

اشكال محقق خويى(رحمه الله) بر اين نظريه

نظر استاد شهيد و سنجش آن

2 نظريه وضع حروف بر اعراض نسبيه(محقق عراقى(رحمه الله))

اشكالات بر اين نظريه

اشكال اول(حضرت امام خمينى(رحمه الله))

اشكال دوم(اشكال اول استاد شهيد(رحمه الله))

اشكال سوم(اشكال دوم استاد شهيد(رحمه الله))

اشكال چهارم

3 نظريه حكايت و ايجاد(حضرت امام خمينى(رحمه الله))

بخش اول حروف حكايى

بخش دوم حروف ايجادى

اشكالات بر اين نظريه

اشكال اول

اشكال دوم

اشكال سوم

اشكال چهارم

4 نظريه تحصيص و ابراز(نظريه محقق خويى(رحمه الله))

بخش اول حروف تحصيصى

بخش دوم حروف إبرازى

نتايج اين نظريه

ادله اثبات اين نظريه

اشكالات بر اين نظريه

اشكال اول

اشكال دوم

اشكال سوم

اشكال چهارم

5 نظريه نسبت تحليلى و غير تحليلى در معانى حرفى(استاد شهيد(رحمه الله))

مقدمات

مقدمه اول

مقدمه دوم

مقدمه سوم

بخش اول نسبت تحليلى يا نسبت اولى

بخش دوم نسبت غير تحليلى ثانوى يا نسبت واقعى ذهنى

بخش سوم نسبت تخصيص و تعيين

اشكالات بر اين نظريه

اشكال اول

اشكال دوم

اشكال سوم

6 نظريه مختار در تفسير نسبيت معانى حرفيه

مقدمات اين نظريه

مقدمه اول حكايتگرى در صور ذهنى

مقدمه دوم تبعيت حاكى از محكى عنه

مقدمه سوم تطابق قضيه ذهنيهمتكلم با سامع

مقدمه چهارم نگاه اولى و ثانوى به قضاياى ذهنى

مقدمه پنجم تباين مفاهيم اسمى و حرفى در ذهن

مقدمه ششم تعقل ثانى در معانى

مقدمه هفتم تفاوت معقولات ثانيه اصولى با منطقى و فلسفى

تبيين اين نظريه

اقسام معانى نسبيه

1 نسب واقعيه خارجيه

2 نسب واقعيه ذهنيه

3 نسب انشائيه

4 نسب متحدة الطرف(يا معانى نسبيه ذات طرف واحد)

مطلب سوم قواعد دلالت حروف

1 قواعد دلالت تصورى حروف

قاعده اول دلالت حروف بر معانى نسبى

قاعده دوم اقسام معانى حرفى باتوجه به ماهيت تعلقى آنها

قاعده سوم دلالت حروف بر نسبت ناقصه در نسب غير اعتبارى

قاعده چهارم تقييد معانى حرفى

2 قواعد دلالت تصديقى حروف

قاعده اول دلالت حروف بر نسبت تامه در نسب اعتبارى

قاعده دوم جريان اطلاق در معانى حرفى

قاعده سوم دلالت تصديقى استعمالى و تفهيمى در معانى حرفى

فصل دوم قواعد دلالت در ادوات عموم

پيش درآمد

مطلب اول مفهوم عموم

نظر آخوند و استاد شهيد(رحمهما الله) در تعريف عموم

نقد نظريه آخوند و استاد شهيد(رحمهما الله) در تعريف عموم

نظر مختار در تعريف عموم

مطلب دوم اقسام عموم

تعريف اقسام عموم

نظريههاى مطرح در منشأ دلالت بر خصوصيت عموم

1 نظريه آخوند خراسانى(رحمه الله)

2 نظريه محقق عراقى(رحمه الله)

3 نظريه استاد شهيد(رحمه الله)

4 نظريه مختار

مطلب سوم اسماء اعداد

مطلب چهارم تبيين تفاوت دلالت بر عموم در ادوات عموم

مبحث اول قواعد دلالت ادوات عموم

ادات اول ادات كل

مطلب اول قواعد دلالت ادات«كل» بر عموم

مدخول«كل» اسم جنس مفرد معرف به الف و لام

\* اقسام تعيين در اسم جنس

تعيين جنسى

تعيين فردى

مدخول«كل» جمع محلى به الف و لام

\* گونههاى كثرت در صيغه جمع مدخول«كل»

\* نتيجه

مدخول«كل» اسم عدد مدخول الف و لام

مدخول«كل» تثنيه محلاى به الف و لام

\* تكثر در ماده مدخول«كل»

\* تكثر در هيئت مدخول«كل»

مطلب دوم مفاد ادات«كل»

بحث اول(دلالت كل بر عموم مراد استعمالى يا مراد جدى)

\* نظريه محقق نايينى(رحمه الله)

- اشكالات بر نظريه محقق نائينى(رحمه الله)

اشكال اول(استاد شهيد(رحمه الله))

اشكال دوم(محقق خويى(رحمه الله))

اشكال سوم(محقق خويى(رحمه الله))

اشكال چهارم(استاد شهيد(رحمه الله))

بحث دوم(نوع عموم مدلول كل)

\* موارد دلالت«كل» بر عموم استغراقى

\* موارد دلالت«كل» بر عموم مجموعى

ادات دوم ادات«ال» داخل بر جمع

بحث اول مفاد عناصر هيئت تركيبى جمع محلى به«ال»

عنصر اول الف و لام

عنصر دوم ماده هيئت جمع

عنصر سوم هيئت جمع

بحث دوم چگونگى دلالت جمع محلى به الف و لام بر استيعاب در مقام ثبوت

چگونگى دلالت بر مبناى محقق آخوند(رحمه الله)

\* دال اول الف و لام

\* دال دوم صيغه جمع

چگونگى دلالت بر مبناى استاد شهيد صدر(رحمه الله)

\* اشكال بر استاد شهيد(رحمه الله)

چگونگى دلالت بر مبناى مختار

بحث سوم بررسى اصل، چيستى دال و نوع استيعاب در جمع محلى به الف و لام

بررسى اشكالات دلالت جمع محلى به الف و لام بر عموم

\* پاسخ اشكال اثباتى

\* پاسخ اشكال ثبوتى

پاسخ استاد شهيد(رحمه الله) به اشكال ثبوتى

نقد بيان استاد شهيد(رحمه الله)

تقريب استدلال بر ظهور جمع محلى به الف و لام بر عموم

\* استدلال اول

اشكالات استاد شهيد(رحمه الله) بر اين استدلال

\* استدلال دوم

اشكالات اين استدلال

\* استدلال سوم

تقريب اول

تقريب دوم

تقريب سوم

تقريب استدلال مختار

ادات سوم نكره در سياق نفى يا نهى

نكته اول بررسى توقف استفاده عموم از نكره در سياق نفى بر اطلاق

نكته دوم بررسى استغراق حاصل در مرحله جعل و مرحله امتثال

نكته سوم بررسى استغراق حاصل از سياق، در معرفه در سياق نفى

نكته چهارم بررسى تحقق استغراق در نكره به معناى عموميت يا انحلال

نكته پنجم بررسى تفاوت استيعاب نكره در سياق امر با سياق نهى

نكته ششم بررسى منشاء تفاوت دلالت بر عموم در نكره در سياق امر با سياق نهى

مبحث دوم قواعد دلالت الفاظ عام بعد التخصيص

مطلب اول قاعده دلالت عام بر مابقى بعد التخصيص در جمل انشايى

نظريه هاى مطرح در تبيين دلالت وضعى عام بر استيعاب باقى بعد از تخصيص

نظريه نخست(نظريه شيخ اعظم(رحمه الله))

\* اشكال آخوند بر شيخ اعظم(رحمهما الله)

\* جواب استاد شهيد به آخوند(رحمهما الله)

\* نقد بيان استاد شهيد(رحمه الله)

نظريه دوم(نظريه صاحب كفايه(رحمه الله))

تقرير شهيد صدر از نظريه مرحوم آخوند(رحمهما الله)

\* نقدهاى استاد شهيد بر كلام مرحوم آخوند(رحمهما الله)

نقد اول

پاسخ نقد اول استاد شهيد(رحمه الله)

نقد دوم

پاسخ نقد دوم استاد شهيد(رحمه الله)

نقد سوم

پاسخ نقد سوم استاد شهيد(رحمه الله)

نظريه سوم(نظريه محقق نايينى(رحمه الله))

\* نقد نظريه محقق نايينى(رحمه الله)

نظريه چهارم(نظريه مختار)

\* نكته اول تخصيص به مخصص متصل غير مستقل

\* نكته دوم تخصيص به مخصص متصل مستقل

\* نكته سوم تخصيص به مخصص منفصل

مطلب دوم قاعده دلالت عام بر مابقى بعد التخصيص در جمل خبرى

مطلب سوم قواعد دلالت عام در موارد اجمال مخصص

1 قاعده دلالت عام در موارد مخصص مجمل مفهومى

فرض اول اجمال مفهومى مخصص متصل در دوران بين اقل واكثر

فرض دوم اجمال مفهومى مخصص متصل در دوران بين متباينين

\* صورت اول تمسك به عام امكانپذير نباشد

صورت دوم تمسك به عام امكانپذير باشد

بررسى اشكالات

فرض سوم اجمال مفهومى مخصص منفصل در دوران بين اقل واكثر

\* بررسى اشكالات

فرض چهارم اجمال مفهومى مخصص منفصل در دوران بين متباينين

2 قاعده دلالت عام در موارد اجمال دليل حاكم

تنبيهات

\* تنبيه اول شك در اتصال يا انفصال مخصص داير بين اقل و اكثر

\* تنبيه دوم شك در اتصال يا انفصال مخصص داير بين متباينين

\* تنبيه سوم ميزان در اقل و اكثر يا متباينين بودن اطراف ترديد

نظر استاد شهيد(رحمه الله)

3 قاعده دلالت عام در موارد مخصص مجمل مصداقى

فرض اول اجمال مصداقى مخصص متصل در دوران بين اقل واكثر

فرض دوم اجمال مصداقى مخصص متصل در دوران بين متباينين

فرض سوم اجمال مصداقى مخصص منفصل در دوران بين متباينين

فرض چهارم اجمال مصداقى مخصص منفصل دوران بين اقل واكثر

\* بيان محقق نايينى(رحمه الله) در نفى تمسك به عام

اشكال اول استاد شهيد بر محقق نايينى(رحمهما الله)

اشكال دوم استاد شهيد بر مبناى محقق نايينى(رحمهما الله)

\* بيان استاد شهيد(رحمه الله) در نفى تمسك به عام

اشكال حقيقى بر بيان محقق نايينى و استاد شهيد(رحمهما الله)

\* بيان مختار

\* موارد جواز تمسك به عام در شبهه مصداقيه مخصص

1 نظريه استاد شهيد(رحمه الله)

2 نظريه شيخ اعظم انصارى(رحمه الله)

نظريه مختار

مطلب چهارم قاعده جايگزينى عام به وسيله استصحاب عدم ازلى در شبهه مصداقيه

مبحث اول تحرير محل نزاع

نكته اول ملازمه وصف عنوانى باوجود موضوع

نكته دوم بررسى جريان نزاع در انواع استصحاب عدم ازلى

مبحث دوم بررسى مبانى در استصحاب ازلى در عنوان خاص

1 مبناى جريان استصحاب عدم ازلى به طور مطلق(مبناى مختار)

\* مقام اول امكان استصحاب عدم ازلى به لحاظ مقام ثبوت

\* مقام دوم صحت استصحاب عدم ازلى در مقام اثبات

2 مبناى عدم جريان استصحاب عدم ازلى به طور مطلق(ميرزاى نايينى و امام خمينى(رحمهما الله))

\* مقام اول نفى استصحاب عدم ازلى به لحاظ مقام ثبوت

بيان استاد شهيد در نقد اين مبنا

\* مقام دوم نفى استصحاب عدم ازلى به لحاظ مقام اثبات

بيان ميرزاى نائينى(رحمه الله)

- بيان امام خمينى(رحمه الله) در استدلال بر عدم امكان استصحاب عدم ازلى

نقد بيان امام خمينى(رحمه الله)

3 مبناى تفصيل(محقق عراقى(رحمه الله))

\* تقريب اول استاد شهيد صدر از نظريه محقق عراقى(رحمهما الله)

نقد استاد شهيد(رحمه الله) بر تقريب اول

بيان صحيح از تقريب اول(رساله لباس مشكوك)

تأييد مبناى جريان مطلق استصحاب عدم ازلى(حاصل تقريب اول از كلام محقق عراقى(رحمه الله))

\* تقريب دوم استاد شهيد از نظريه محقق عراقى(رحمهما الله)

نقد استاد شهيد بر تقريب دوم

بيان صحيح از تقريب دوم(رساله استصحاب عدم ازلى)

نتيجه بحث

مطلب پنجم دوران امر بعد از تخصيص بين حكم عام و بقاى حكم خاص

منشأهاى انتفاى ظهور خاص در اثبات حكم

مطلب ششم قاعده دلالت عام در موارد دوران امر بين تخصيص وتخصص

نظر مرحوم آخوند(رحمه الله)

نقد نظريه مرحوم آخوند(رحمه الله)

نظر استاد شهيد(رحمه الله)

نقد نظريه استاد شهيد(رحمه الله)

نظر مختار(تحقيق در مسئله)

مطلب هفتم قاعده عدم دلالت عام بر عموم، قبل از فحص از مخصص

بحث اول توقف اصل دلالت عام بر فحص از مخصص

دليل اول(ادله نقلى)

\* اشكال استاد شهيد(رحمه الله)

- نقد اشكال استاد شهيد(رحمه الله)

\* اشكال بر اين دليل

دليل دوم(علم اجمالى به وجود مخصصات در شريعت)

\* اشكالات بر اين دليل

- اشكال اول

پاسخ اين اشكال

- اشكال دوم

پاسخ محقق عراقى(رحمه الله)

اشكال استاد شهيد به محقق عراقى(رحمهما الله) و بيان فرق اصول لفظى و عملى

اشكال بر استاد شهيد(رحمه الله)

فرق اصول لفظى با اصول عملى در ملاك تعارض

اشكال استاد شهيد(رحمه الله)

مختار در فرق بين اصول لفظى و اصول عملى

دليل سوم(سيره عقلا)

\* دو تقريب استاد شهيد از بيان مرحوم آخوند(رحمهما الله)

- تقريب اول

- تقريب دوم

نظريه مختار و تبيين آن

بحث دوم مقدار فحص واجب

مطلب هشتم قاعده دلالت ادوات خطابات عامه بر عدم اختصاص حكم به مشافهين

پيش درآمد

تحرير محل نزاع

\* اشكال محقق خويى(رحمه الله)

اشكال استاد شهيد به محقق خويى(رحمهما الله)

پاسخ اشكال استاد شهيد(رحمه الله)

\* حق در تحرير محل نزاع

نظريات مطرح در مسأله

1 نظريه محقق نايينى(رحمه الله)

\* نقد استاد شهيد بر نظريه محقق نائينى(رحمهما الله)

\* پاسخ نقد استاد شهيد بر نظريه محقق نائينى(رحمهما الله)

\* نظر مختار در نقد نظريه محقق نايينى(رحمه الله)

2 نظريه محقق خويى(رحمه الله)

\* نقد استاد شهيد بر نظريه محقق خويى(رحمهما الله)

\* پاسخ نقد استاد شهيد بر محقق خويى(رحمهما الله)

\* نظر مختار در نقد نظريه محقق خويى(رحمه الله)

3 نظريه استاد شهيد محقق صدر(رحمه الله)

\* نقد نظريه استاد شهيد صدر(رحمه الله)

4 نظريه مختار

ثمرات اين بحث

ثمره علمى بحث

ثمره عملى بحث

مطلب نهم دلالت عام بر عموم در موارد تعقب به ضمير خاص

بحث اول دلالت عام با معلوميت مراد استعمالى ضمير خاص

جريان اصالت العموم در عام متعقب به ضمير خاص

قاعده«اثبات الاصل اللفظى للمراد لا الاستناد»

\* نظريه محقق آخوند در تأييد اين قاعده

نقد استاد شهيد بر نظريه آخوند(رحمه الله)

\* تبيين نظريه استاد شهيد صدر(رحمه الله) با بيان جديد

\* نقد نظريه استاد شهيد(رحمه الله)

اصل تطابق ضمير با مرجع خود

مانعيت ظهور ضمير از ظهور عام

بحث دوم دلالت عام در مورد عدم معلوميت مراد استعمالى ضمير خاص

بيان استاد شهيد صدر(رحمه الله)

نقد بيان مشهور و بيان استاد

\* نقد بيان استاد

تنبيهات

تنبيه اول

تنبيه دوم

\* اشكال استاد شهيد بر محقق نايينى(رحمهما الله)

\* اشكال و تعليق بر كلام محققين نايينى و شهيد صدر(رحمهما الله)

مطلب دهم قاعده دلالت عام در موارد مخصص مفهومى

بخش اول رابطه دلالتى عام معارض با مفهوم موافقت

نوع نخست تعارض عام با مفهوم موافقت

\* قسم اول مفهوم، لازم اصل منطوق باشد

\* قسم دوم مفهوم، لازم اطلاق منطوق باشد

نوع دوم تعارض عام با مفهوم موافقت و منطوق

\* قسم اول منطوق اخص از عام باشد

\* قسم دوم منطوق اعم از عام باشد

- حالت اول مفهوم لازم اطلاق محل اجتماع با عام باشد

- حالت دوم مفهوم لازم اطلاق محل افتراق با عام باشد

- حالت سوم مفهوم لازم اصل منطوق باشد

\* قسم سوم بين عام و منطوق عموم من وجه باشد

- حالت اول مفهوم لازم اصل منطوق باشد

فرض اول مفهوم، تمام مورد افتراق عام با منطوق را شامل شود

فرض دوم مفهوم، تمام مورد افتراق عام با منطوق را شامل نشود

- حالت دوم مفهوم لازم اطلاق محل اجتماع با عام باشد

- حالت سوم مفهوم لازم اطلاق محل افتراق با عام باشد

فرض اول مفهوم تمام مورد افتراق عام را شامل شود

فرض دوم مفهوم تمام مورد افتراق عام با منطوق را شامل نشود

بخش دوم رابطه دلالتى عام معارض با مفهوم مخالفت

نوع اول تعارض عام با اطلاق مفهوم مخالف

\* قسم اول دلالت اطلاقى عام در موارد عموم من وجه

\* قسم دوم دلالت اطلاقى عام در موارد عموم مطلق

\* قسم سوم دلالت بالوضع عام در موارد عموم من وجه

\* قسم چهارم دلالت بالوضع عام در موارد عموم مطلق

نوع دوم تعارض عام با اصل مفهوم مخالف

\* بيان استاد شهيد(رحمه الله) در وجوه تقديم مفهوم بر عام

مطلب يازدهم قاعده دلالت عامهاى متعدد متعقب به استثناء

بخش اول دلالت استثناء متصل به عمومات متعدد به لحاظ ادات استثناء

بخش دوم دلالت استثناء متصل به عمومات متعدد به لحاظ مستثنى

فصل سوم قواعد دلالت الفاظ طبايع(اسماء اجناس)

پيش درآمد

1 تحرير محل نزاع

2 انواع لحاظ ماهيت

اقسام لحاظ ماهيت عندالحكم

اقسام لحاظ تصديقى ماهيت

3 ثمره نزاع

4 تحرير محل نزاع در نظر اكابر محققين

1 نظر محقق خويى(رحمه الله)

نقد بيان محقق خويى(رحمه الله)

2 نظر محقق بزرگوار امام خمينى(قدس سره)

نقد بيان امام خمينى(قدس سره)

3 نظر استاد شهيد(قدس سره)

نقد بيان استاد شهيد(رحمه الله)

قواعد دلالت در اسماء اجناس، يا الفاظ طبايع

بخش اول معناى اسماء اجناس

مطلب اول منشأ دلالت بر اطلاق در اسماء اجناس

بحث اول منشائيت مرحله وضع براى اطلاق اسماء اجناس

1 مقام ثبوت

2 مقام اثبات

بحث دوم منشائيت مرحله استعمال براى اطلاق اسماء اجناس

نتايج بحث

مطلب دوم معناى اسماء اجناس محض در مرحله وضع

مطلب سوم معناى اسماء اجناس در مرحله استعمال

بخش دوم معناى اسماء اجناس مدخول تنوين

بيان مشهور در سر دلالت تنوين در اسم جنس، بر بدليت اطلاق

نقد اين بيان

پاسخ استاد شهيد(رحمه الله) به ايراد حلى

\* نقد پاسخ استاد شهيد(رحمه الله) به ايراد حلى

پاسخ صحيح به ايراد حلى

پاسخ ايراد نقضى

نظر استاد شهيد(رحمه الله) در فرق بين تنوين تمكين و تنكير

نقد نظريه استاد شهيد(رحمه الله)

بخش سوم معناى اسماء اجناس مدخول الف و لام

تعين معناى اسم جنس مدخول«ال»

اشكال صاحب كفايه(رحمه الله)

پاسخ محقق اصفهانى به اشكال صاحب كفايه(رحمهما الله)

\* ايراد استاد شهيد بر پاسخ محقق اصفهانى(رحمهما الله)

پاسخ استاد شهيد به اشكال صاحب كفايه(رحمهما الله)

\* نقد بيان استاد شهيد(رحمه الله)

صحيح در معناى الف و لام داخل بر جنس

بخش چهارم معناى اسم جنس علم

بخش پنجم اسم جنس معروض تقييد

امكان تصور جنس مقيد

تصديقى بودن دلالت اطلاقى

معناى تقييد اسم جنس

فصل چهارم قواعد دلالت در مبهمات

مباحث مربوط به مبهمات

مقام اول مقصود از ابهام در معانى مبهمات

مقام دوم نظريه ها در منشاء تعين استعمالى مبهمات

نظريه محقق آخوند خراسانى(رحمه الله)

نقد نظريه محقق آخوند(رحمه الله)

اشكال استاد شهيد بر محقق خويى(رحمهما الله)

نظريه محقق خويى(رحمه الله)

نقد نظريه محقق خويى(رحمه الله)

نظريه امام خمينى و شهيد صدر(قدس سرهما)

نقد نظريه امام خمينى و شهيد صدر(قدس سرهما)

نظريه مختار در وضع مبهمات

قواعد دلالت در مبهمات

قاعده اول تفاوت اسماء مبهمات با حروف متحدةالطرف

قاعده دوم جايگزين شدن اسم اشاره به جاى طرف و متعلق خود

قاعده سوم امكان محسوس بودن طرف اسماء مبهمات

اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٤٣٨ - \* اشكال و تعليق بر كلام محققين نايينى و شهيد صدر(رحمهما الله)

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة