اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ١١٧ - مطلب سوم اسماء اعداد

مطلب سوم: اسماء اعداد

اسماء اعداد نظير «عشرة» به دو دليل زير مصداق ادوات عموم نيستند.

١. بحث ما درباره ادواتى است كه بما هى براى استيعاب وضع شده باشند و «عشرة» و امثال آن بما هى هى براى استيعاب وضع نشده‌اند، بلكه براى معنايى مركب از اجزاء وضع شده‌اند و به همين دليل، ادات عمومِ دال بر استيعاب، بر آنها وارد مى‌شود نظير «كل عشرة» يا «أى عشرة».

٢. در گذشته گفتيم عموم و استيعاب از معانى حرفيه است در حالى كه معانى اسماء اعداد معانى اسميه‌اند؛ لهذا بين معناى عموم و معانى اعداد نه تنها اتحادى وجود ندارد بلكه تباين دارند.

مرحوم آخوند ضمن نفى اندراج اسماء اعداد در ادوات عموم، علت آن را عدم انطباق اسم عدد بر آحاد مندرجه در آن دانسته است‌[١]. اين تعليل ضمن اينكه از تعريفى كه آخوند از عموم ارائه كرده است ريشه مى‌گيرد، در حالى كه تعريف مذكور خالى از اشكال نبود چنانكه گفته شد، اشكال ديگرى نيز دارد و آن اين است كه اساساً اسماء اعداد، دلالت بر شمول و استيعاب ندارند بلكه اسامى خاصه‌اى مى‌باشند كه مسميات آنها مركب از اجزاء متعددى است، نظير ساير اسامى مركبات. نه اينكه دال بر استيعاب‌

[١] . كفاية الاصول، ج ١، ص ٢٩٧.