اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٤٣٦ - \* اشكال و تعليق بر كلام محققين نايينى و شهيد صدر(رحمهما الله)

الأخرى، لكان مخلًا ببيانه، فلا يصح ذلك لكونه قرينه على اراده الخاص، فتبقى اصالةالعموم حينئذ بلامزاحم‌[١].

\* اشكال استاد شهيد بر محقق نايينى (رحمهما الله):

استاد شهيد صدر بر بيان محقق نايينى ايراد گرفته‌اند؛ دفع اشكال، تام نيست؛ زيرا مبتنى بر اين توهم است كه اختلال ظهور كلام، منحصر به ملاك قرينيت قرينه دال بر خلاف ظهور است. در حالى كه ملاك ديگرى براى اختلال ظهور وجود دارد و آن اقتران به عاملى كه مزاحم ظهور باشد، از قبيل اينكه در برابر ظهور كلام، ظهور سياقى تصديقى ديگرى وجود داشته باشد كه هر چند حجت نيست امّا با وجود خود مزاحم انعقاد ظهور كلام اول مى‌گردد؛ زيرا اين ظهور سياقى مزاحم، مانع بناء عقلاء بر حجيت ظهور اول خواهد بود.

اين مطلب بدين معناست كه حجيت عقلايى ظهور، مشروط به عدم وجود ظهور مزاحم است؛ بنابراين در مانحن‌فيه، براى عدم حجيت اصالةالعموم عام، همين مقدار كافى است كه ظهور ضمير در خاص، مى‌تواند كاشف از اراده خاص از لفظ عام باشد و بنابراين، مزاحم ظهور لفظ عام در عموم بوده و موجب سقوط حجيت اصالةالعموم در عام خواهد شد.

\* اشكال و تعليق بر كلام محققين نايينى و شهيد صدر (رحمهما الله):

بر كلام هر يك از دو محقق فوق‌الذكر تعليق و اشكال داريم:

- سخن محقق نايينى (رحمه الله):

تعليق ما بر محقق نايينى بر مقدمه‌اى متوقف است:

[١] . اجود التقريرات، ج ١، ص ٤٩٥ و ٤٩٦.