اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٣٧٥ - دليل سوم(سيره عقلا)

نسبت به آنها حاصل نيست- و اين به معناى عدم مانعيت علم اجمالى مقرون به علم تفصيلى در طرف، از كاشفيت وجدانى عموم مراد استعمالى از عموم مراد جدى- و در نتيجه جريان اصل عموم- در آنها است.

از آنچه گفتيم معلوم شد اشكال محقق عراقى بر بيان مرحوم آخوند وارد نيست. بيان مرحوم آخوند- مبنى بر اين بود كه در اثر انحلال علم اجمالى كبير به علم اجمالى صغير، علم اجمالى كبير مانع جريان اصل لفظى يعنى اصالةالعموم در عمومات شرعيه بعد الفحص از مخصص در دايره كتب اربعه يا- مثلًا- وسائل‌الشيعة نخواهد بود، بلكه اصالةالعموم در عمومات شرعيه- بعدالفحص از خاص در دايره علم اجمالى صغير- جارى خواهد شد. اين بيان پس از وارد نبودن اشكال محقق عراقى، مجدداً احيا مى‌شود و در نتيجه، علم اجمالى به وجود مخصصات براى عمومات شرعيه، تنها وجوب فحص را در دايره علم اجمالى صغير (مثلا كتب اربعه) اثبات مى‌كند، و وجوب فحص از مخصص عمومات إلى حين اليأس ثابت نمى‌شود.

دليل سوم (سيره عقلا):

در اينجا نوبت به دليل سوم جهت اثبات وجوب فحص از مخصص قبل از عمل به عموم مى‌رسد كه هدف آن، اثبات وجوب فحص از مخصص و عدم جواز عمل به عام قبل الفحص إلى حين اليأس است.

اين دليل بيانى است كه محقق آخوند صاحب كفايه تقرير كرده و مى‌فرمايد:

فالتحقيق عدم جواز التمسك به- أى العام- قبل الفحص فى ما إذا كان فى معرض التخصيص كما هو الحال فى عمومات الكتاب و السنة. و ذلك لأجل إنه لو لا القطع باستقرار سيره العقلاء على عدم العمل به قبله، فلا أقل من الشك. كيف و قد ادعى‌