اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٥٠١ - ٣ نظر استاد شهيد(قدس سره)

نظر قرار گيرد، و تقسيم به گونه‌اى باشد كه حكم به وضع را در بر بگيرد، نه لوازم وجودى يا عدمى ذات ماهيت، كه محمولات نفس الامرى ماهيت‌اند و ارتباطى به حكم به وضع و مقام وضع لفظ براى ماهيت ندارند.

[٣]: نظر استاد شهيد (قدس سره):

براى تبيين نظر استاد شهيد در تحرير محل نزاع، بيان معظم‌له را در چند نكته خلاصه مى‌كنيم:

\* نكته اول: عقد الوضع بحث، در مانحن‌فيه، اسماء اجناس است، و عقد الحمل آن، اين است كه آيا اسماء اجناس براى ماهيت مطلقه وضع شده‌اند، يعنى اطلاق در موضوع‌له اسماء اجناس اخذ شده و مفاد وضعى آنهاست، يا آن كه اسماء اجناس براى ذات ماهيت جامع بين ماهيت مطلقه و ماهيت مقيده وضع شده‌اند، و دلالت آنها بر اطلاق، با كمك قرينه عامه (مقدمات حكمت) است؟

\* نكته دوم: براى تحرير محل نزاع، لازم است تحليلى از اقسام و انواع لحاظ ماهيت داشته باشيم تا معلوم شود در وضع اسماء اجناس براى معانى آنها، ماهيت آن معانى چگونه لحاظ شده، و به تعبيرى ديگر ماهيت معانى اسماء اجناس با كدام لحاظ، موضوع‌له اسماء اجناس قرار گرفته است. اين بحث، بدين جهت مورد نياز است، كه تشخيص اينكه اطلاق، قيد موضوع‌له اسماء اجناس قرار گرفته يا نگرفته، بر اين توقف دارد كه معلوم كنيم ماهيتى كه در وضع اسماء اجناس لحاظ شده است، با قيد اطلاق، يا بدون آن، مورد لحاظ قرار گرفته است؛

\* نكته سوم: هنگامى كه به ماهيت مى‌نگريم، نگاه ما به ماهيت- يا به تعبيرى ديگر لحاظ ماهيت-، مى‌تواند چندگونه باشد: