اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٢٦٣ - \* تنبيه سوم ميزان در اقل و اكثر يا متباينين بودن اطراف ترديد

٢) ظهور عام اول در فرد مشمول عام دوم، با ظهور عام دوم در خصوص آن فرد كه تعارض دوم را تشكيل مى‌دهند.

لكن بنابر فرض اتصال مخصّص به دليل همين اتصال، ظهور عام اول در فرد معين مشمول عام دوم دچار اجمال شده و ساقط مى‌گردد. بنابراين ظهور عام دوم در مورد آن فرد بلامعارض است.

بنابر نظر استاد شهيد- با توجه به بقاى حجيت عام اول در مورد فرد اجمالى غيرخارج بالتخصيص- مى‌توان به عموم عام اول نسبت به فرد ديگر غيرمشمول عام دوم، به عنوان فرد اجمالى غيرخارج بالتخصيص تمسك نمود؛ امّا بنابر آنچه در ذيل تصوير نخست از فارق عملى بيان كرديم، در اين فرض نيز كه عموم عام اول در احدالفردين متباينين على التعيين دچار معارض شده، اصل ظهور عام اول در فرد اجمالى غيرخارج بالتخصيص الاجمالى مشكوك است؛ لذا موضوع تمسك به ظهور عام اول براى اثبات حكم بر فرد اجمالى غيرخارج بالتخصيص در اينجا نيز منتفى است.

\* تنبيه سوم: ميزان در اقل و اكثر يا متباينين بودن اطراف ترديد:

اين مطلب درباره آن است كه آيا ميزان در اقل و اكثر يا متباينين بودن دو طرف ترديد- در مخصّص مجمل- قلّت و كثرت و تباين مفهومى است يا مصداقى؟

در اينجا چند صورت وجود دارد:

١) مخصّص، بين دو مفهوم مطلق و مقيد مردد باشد نظير آن كه عنوان فاسق در مخصّص آمده باشد و مردد باشد بين مطلق مرتكب الذنب، يا خصوص مرتكب‌الكبيره. اين صورت بدون اشكال از موارد دوران بين اقل و اكثر است؛

٢) مخصّص، بين دو مفهوم متباين مردد باشد با اين شرط كه افزون بر تباين مفهومى مصداقاً نيز متباين باشند. نظير آنكه در مخصّص، عنوان «قاسط» كه بين قاسط به معناى عادل يا قاسط به معناى ظالم مردد است به كار رفته باشد «