اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٢٠٣ - تقرير شهيد صدر از نظريه مرحوم آخوند(رحمهما الله)

را در بر مى‌گيرد كه در نتيجه تقديم ظهور مخصّص به ملاك اقوائيت بر ظهور عام نسبت به افراد تحت پوشش مخصّص، حجيت ظهور عام در شمول افراد خاصّ از كار مى‌افتد. در نتيجه دايره حجيت ظهور عام تنگ‌شده و به محدوده افراد باقى‌مانده بعد التخصيص منحصر مى‌شود.

بنابراين، دلالت وضعى و ظهور عام در تمام مابقى افراد بعد التخصيص همچنان باقى بوده و تنها حجيت اين ظهور محدود شده است. نكته بقاى ظهور عام در مابقى اين است كه مخصّص با ظهور عام در عموم در جنگ نيست و خدشه‌اى در ظهور عام وارد نمى‌كند، بلكه با حجيت عام- آن هم در خصوص افراد تحت پوشش مخصّص- تزاحم دارد. و سرانجام در نتيجه دليل اقوى بودن ظهور مخصّص، حجيت ظهور عام نسبت به افراد مخصّص از كار مى‌افتد[١].

تقرير شهيد صدر از نظريه مرحوم آخوند (رحمهما الله):

استاد شهيد صدر به بيان مرحوم آخوند ساختارى ديگر داده و آن را در قالبى فنّى‌تر ريخته كه حاصل آن چنين است.

دلالت كلام سه مرتبه دارد:

\* [١] مرتبه دلالت تصورى ناشى از وضع لفظ براى معنا:

اين مرتبه از دلالت لفظ در همه موارد كاربرى لفظ وجود دارد، حتى در جايى كه لفظ بدون شعور و اختيار صادر شود. ملاك و سبب اين دلالت تصورى كه مرتبه اول دلالت الفاظ است، همان وضع يا رابطه وضعى بين لفظ و معناست.

[١] . كفاية الاصول، ج ١، ص ٣٠٥- ٣٠٧.