اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٣٢٠ - - بيان امام خمينى(رحمه الله) در استدلال بر عدم امكان استصحاب عدم ازلى

استصحاب عدم ازلى عنوان خاص ممكن نيست؛ لذا به فرض تسليم امكان محمولى بودن عدم عنوان خاص به لحاظ مقام ثبوت، در مقام اثبات بايد نعتى نبودن قيد عدم عنوان خاص اثبات شود و با نبود دليل اثباتى، براى نفى جريان استصحاب عدم ازلى، صرف امكان نعتى بودن عدم كفايت مى‌كند.

از آنچه در گذشته بيان كرديم روشن شد مقتضاى ظاهر دليل تخصيص، محمولى بودن عدم مأخوذ در عنوان عام است كه جريان استصحاب عدم ازلى براى احراز موضوع عام در فرد مشكوك را نتيجه مى‌دهد؛ بنابراين، دليل اثباتى ميرزاى نايينى در نفى استصحاب عدم ازلى كارساز نيست.

- بيان امام خمينى (رحمه الله) در استدلال بر عدم امكان استصحاب عدم ازلى:

حضرت امام خمينى بيان مفصّلى در تقريب استدلال بر عدم امكان جريان استصحاب عدم ازلى دارند كه حاصل آن به دو وجه باز مى‌گردد.

وجه اول:

سلب عنوان عارض بر موضوع بر سه نوع است:

١. معدوله المحمول نظير «المرأه‌غير القرشيه»؛

٢. سالبه المحمول نظير «المرأه- اى الموجودة- ليست بقرشية»؛

٣. سالبه محصله‌نظير «ليست المرأة قرشية» در ما نحن‌فيه استصحاب عدم عنوان خاص در هيچ يك از سه نوع فوق‌الذكر ممكن نيست. در دو نوع اول ممكن نيست؛ زيرا متوقف بر وجود موضوع‌اند. و با استصحاب نمى‌توان عدم عارض را براى موضوع موجود اثبات كرد؛ زيرا حالت سابقه ندارد. امّا نوع سوم كه سالبه محصّله است در اين نوع نيز نمى‌توان استصحاب را جارى نمود؛ زيرا قيد عدمى به نحو سالبه محصّله همراه با نفى و سلب موضوع است؛ چون سالبه به انتفاى موضوع است و عدم به نحو سالبه به انتفاى موضوع- يا به نحو سلب تحصيلى-