اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٢٨٤ - اشكال حقيقى بر بيان محقق نايينى و استاد شهيد(رحمهما الله)

مخصّص است، و مخصّص در رفع اين وجوب تأثيرى ندارد؛ بنابراين عموم حكم عام- به‌رغم تخصيص- شامل فرد مشكوك المصداقيه مخصّص مى‌باشد.

اكنون پس از اين مقدمات ابتدا به تبيين حق در اشكال بر بيان محقق نايينى و سپس استاد شهيد مى‌پردازيم.

حق در اشكال بر بيان محقق نايينى (رحمه الله)[١]:

براى تبيين حق در اشكال بر محقق نايينى توجه به دو مطلب لازم است:

١) بنابر مبناى محقق نايينى ورود مخصّص كاشف از تعنون عام است در مقام ثبوت به عنوان نقيض عنوان وارد در دليل مخصّص، معظم‌له مى‌فرمايد- حسب ماورود فى‌التقرير-:

فكما لا يصح التمسّك بعموم الدليل المزبور «اكرم كل عالم» لا ثبات وجوب اكرام من شك فى‌كونه عالماً فان دليل العام غير متكفل لإحراز من يكون عالماً فى الخارج بل هو متكفل باثبات الحكم عند تحقق موضوعه المقدر الوجود كذالك لا يصح التمسك به لاثبات الحكم للعالم المحتمل فسقه بعد ورود التخصيص عليه بمثل «لا تكرم فساق العلماء» و تقييد المراد الواقعى بغير الفاسق‌[٢].

٢) بر مبناى معظم‌له عنوان مأخوذ در حكم خواه در قضاياى حقيقيه و خواه در قضاياى خارجيه حيث تقييدى نيست، بلكه در قضاياى حقيقيه حيث تعليلى است و- در نتيجه- علت رفتن حكم است در مقام فعليت، بر افراد و مصاديق موضوع، و در قضاياى خارجيه صرفاً عنوان مشير است. معظم‌له- حسب تقرير- مى‌فرمايد:

[١] . در ما نحن فيه.

[٢] . اجود التقريرات، ج ١، ص ٤٥٩.