اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٤٣١ - نقد بيان مشهور و بيان استاد

برابر اصالةالعموم قد برافراشته و مانع جريان اصل عموم در عام مى‌شود، و نتيجه، همان اجمال عام خواهد شد.

\* بيان دوم:

اين بيان، بيان ذوقى است. حاصلش نيز چنين است:

اصالةالتطابق بين ضمير و مرجع آن، تنها در مراد استعمالى جارى نيست، بلكه در مراد جدى نيز جارى است؛ بنابراين، با توجه به اينكه مراد جدى ضمير، خاص است، به اقتضاى اصالةالتطابق بين ضمير و مرجع آن، مراد جدى عام نيز بايد خاص باشد. بنابراين، اصالةالعموم عام با اصل تطابق ضمير و مرجع آن تعارض داشته و نتيجه، همان است كه در فرض سابق بيان شد[١].

نقد بيان مشهور و بيان استاد:

به نظر ما بيان مشهور و نيز نقد استاد بر آن، هر دو محل نقد و ايراد مى‌باشند.

\* نقد بيان مشهور:

اصالةالعموم براى اثبات مراد جدى جارى مى‌شود، مراد استعمالى به وسيله تبادر مدلول تصوّرى و قاعده عقلايى ظهور حال فاعل ارادى در ارادى بودن فعل او به‌دست مى‌آيد.

اصالةالعموم در اينجا با اصالةعدم الاستخدام معارض است؛ زيرا مقتضاى اصالةالعموم عموم مراد جدّى در عام است و مقتضاى اصالةعدم الاستخدام- با توجّه به معلوميت اراده خاص از ضمير- خصوص مراد جدى در عام است و نتيجه اجمال مراد جدى عام و ضمير خواهد بود.

[١] . همان، ص ٣٧٨.