اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٢٨٨ - \* بيان مختار

\* مقدمه دوم: مخصّص منفصل اگر چه ظهور استعمالى عام را در فرد مشمول عنوان مخصّص منتفى‌نمى‌كند لكن مراد جدى بودن آن را منتفى‌مى‌كند. اين بدان معناست كه كاشفيّت مخصّص منفصل از مراد جدى، بر كاشفيت ظهور استعمالى عام از مراد جدى مقدم است.

بنابر اين دو مقدمه: در آنجا كه به دنبال عام نظير «تصدق على كل فقير» مخصّص منفصلى نظير «لاتتصدق على الفقير الفاسق» بيايد، دايره كاشفيّت «كل فقير» از مراد جدى را به خصوص افراد غيرفاسق منحصر و محدود مى‌كند و كاشفيّت ظهور استعمالى «كل فقير» را در مراد جدى بودن «فقير فاسق» از كار مى‌اندازد.

مبناى كاشفيّت ظهور استعمالى از مراد جدى، قاعده عقلايى «تطابق اثبات و ثبوت يا ظاهر و باطن» است. بر مبناى اين قاعده عقلايى، ظهور استعمالى عام در عموم تا جايى كاشف از مراد جدى است كه ظهور استعمالى اقوايى- كه كاشفيّت آن ظهور استعمالى را از كار بياندازد- در كار نباشد. و از آنجا كه كاشفيّت ظهور استعمالى مخصّص از مراد جدى، از كاشفيّت ظهور استعمالى عام از مراد جدى اقوى است- كه مراد از اقوائيت ظهور خاص همين است-؛ لهذا كاشفيّت ظهور استعمالى عام از كار افتاده و بر مبناى قاعده تطابق اثبات و ثبوت، ظهور استعمالى خاص مراد جدى متكلم را معين مى‌كند.

\* مقدمه سوم: در آنجا كه موردى مشكوك المصداقيه مخصّص باشد، على‌رغم بقاى ظهور استعمالى عام، در سطح ظهور جدى عام اجمالى به وجود مى‌آيد كه با هيچ اصل لفظى يا قاعده عقلايى قابل برطرف شدن نيست. اين اجمال، اجمال در سطح ظهور استعمالى نيست كه منشأ آن ابهام موضوع‌له يا مستعمل‌فيه باشد، بلكه اجمال در مراد از مستعمل‌فيه است كه همان اجمال در ظهور يا مراد جدى است.

سبب پيدايش اجمال مذكور آن است كه در نتيجه تقدم ظهور خاص منفصل بر ظهور عام در كشف از مراد جدى، كاشفيّت ظهور عام از مراد جدى، محدود به‌