اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٢٠٦ - نقد اول

مخصّص، هيچ‌گونه آسيبى به آن وارد نشده است. اما اصالةالجد قابل انحلال و تبعيض است و امر آن مانند اصالةالحقيقة داير بين الوجود و العدم نيست؛ زيرا از سويى ملاك اصالةالجد قاعده عقلايى «ما ذكره المتكلم اثباتاً يريده ثبوتاً» يا تطابق بين اثبات و ثبوت است و از سوى ديگر چون معنايى كه با لفظ عام بيان شده، معنايى استيعابى و تكثرى است، فى‌نفسه متعدد و انحلالى مى‌باشد كه خواه ناخواه به دو ظهور منحل مى‌شود:

١) ظهور لفظ عام در افراد مشمول تخصيص؛

٢) ظهور لفظ عام در افراد باقى‌مانده بعد التخصيص.

و با سقوط دلالت عام بر افراد مشمول تخصيص (از نظر ذات دلالت يا حجيت آن) به وسيله تخصيص، قاعده تطابق بين اثبات و ثبوت نسبت به افراد باقيمانده بعد التخصيص همچنان كارآمد است و دلالت و حجيت دلالت عام بر اراده تمام مابقى افراد بعد التخصيص را تضمين مى‌كند[١].

\* نقدهاى استاد شهيد بر كلام مرحوم آخوند (رحمهما الله):

استاد شهيد پس از بيان فنى نظر صاحب كفايه، به نقد آن پرداخته است‌[٢] كه ماحصل نقد ايشان بدين قرار است:

نقد اول:

همان‌گونه كه در آغاز گفتيم در اينجا دو مشكل وجود دارد كه بيان مرحوم آخوند در حل هر دو مشكل نارساست.

[١] . بحوث فى علم الاصول، ج ٣، ص ٢٦٥ و ٢٦٦، نقل با تصرف و توضيح.

[٢] . همان، ص ٢٦٦- ٢٧٣، نقل با تصرف و توضيح.