اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٣١٩ - بيان ميرزاى نائينى(رحمه الله)

٢) مقيد به عدم نعتى در نظر گرفته شود، كه لازمه‌اش لغويت قيد عدم محمولى است.

استاد شهيد به عنوان اشكال بر اين مطلب، مى‌فرمايند گزينه اطلاق را مى‌پذيريم و فرض مى‌كنيم موضوع عام مطلق در نظر گرفته شده است. اين ادعا را كه لازم آن تهافت است چنين پاسخ مى‌دهيم: چنين لازمى در صورتى مترتب مى‌شود كه اطلاق را به معناى جمع القيود بپنداريم تا معناى اطلاق موضوع عام شمول و استيعاب همه حصص و خصوصيات باشد؛ از جمله حصه‌اى كه با مخصّص خارج شده و عدم آن در موضوع اخذ شده است. در نتيجه، با قيد عدم محمولى عنوان مخصص متهافت مى‌شود.

لكن اين مبنا در اطلاق باطل است و در محل خود اثبات شده است كه اطلاق به معناى رفض القيود يا الغاء القيود است، نه به معناى جمع القيود؛ بنابراين، معناى اطلاق موضوع، عدم لحاظ خصوصيتى از خصوصيات حصص است و عدم لحاظ خصوصيت در عام، با لحاظ عدم خصوصيت به عدم محمولى، متنافى و متهافت نيست‌[١].

اين اشكال بر مبناى محقق نايينى وارد است و به همين سبب، دليلى كه محقق نايينى بر ضرورت نعتى بودن عدم مأخوذ در موضوع عام مخصَّص اقامه فرموده‌اند مخدوش و نارساست.

\* مقام دوم: نفى استصحاب عدم ازلى به لحاظ مقام اثبات:

بيان ميرزاى نائينى (رحمه الله):

بنابر نقل استاد شهيد، ميرزاى نايينى در نفى استصحاب عدم ازلى عنوان خاص، اثباتاً چنين استدلال مى‌كند:

براى نفى جريان استصحاب عدم ازلى عنوان خاص مجرد احتمال نعتى بودن قيد عدم اين عنوان كافى است؛ زيرا با چنين احتمالى، احراز موضوع حكم عام با

[١] . بحوث فى علم الاصول، ج ٣، ص ٣٣٩.