اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ١٧٤ - تقريب اول

نتيجه جريان مقدمات حكمت به دست خواهد آمد «مطلق ما زاد على الاثنين من افراد العالم» است كه همان استيعاب به لحاظ افراد است‌[١]. بنابراين ضرورتى ندارد براى توجيه استيعاب افرادى جمع محلّى به الف و لام، آن را مستند به وضع بدانيم.

اين اشكال نيز به دو دليل ذيل مندفع است:

١. استيعاب افراد مفاد جمع محلّى به الف و لام در مرحله مدلول تصورى است ولذا آنجا كه قصدى در كار نباشد نيز معناى استيعاب افراد و از جمله «اكرم العلماء» فهميده مى‌شود، در حالى كه مقدمات حكمت، تنها دلالت بر استيعاب افراد در مرحله مدلول تصديقى جدى را نتيجه مى‌دهند.

٢. دلالت مقدمات حكمت بر نفى كليه قيود نوعى و كمى در مفاد صيغه جمع- در مرحله مراد جدى- شامل نفى قيد اعلى المراتب جمع- يا به عبارتى ديگر مرتبه مستوعبه- نيز مى‌شود. بنابراين، چگونه مى‌توان دلالت جمع محلّى به الف و لام را بر استيعاب بر اساس مقدمات حكمت توجيه نمود؟

اشكال سوم:

اين اشكال، اشكال حلّى ديگرى است كه استاد شهيد بر دليل فوق وارد مى‌كند. حاصل اشكال استاد چنين است؛ دلالت وضعى جمع محلّى به الف و لام بر استيعاب، به دو صورت ممكن است:

[١] . همان.