اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٣٩٩ - ٣ نظريه استاد شهيد محقق صدر(رحمه الله)

كه نظريه ايشان مبنى بر وضع ادات خطاب براى خطاب انشايى‌[١] بدين معناست كه ادات خطاب براى دلالت بر اعتبار نفسانى خطاب وضع شده‌است؛

٤) همان‌گونه كه در تحرير محل نزاع اشاره كرديم، ظاهراً محل نزاع در موضوع‌له ادات خطاب نيست، بلكه در مستعمل‌فيه ادات خطاب است و اساساً به نظر نمى‌رسد در اين مسئله كه موضوع‌له ادات خطاب، خطاب است بين محققين اختلافى وجود داشته باشد- همان‌گونه كه از تسميه ادات خطاب معلوم است- بلكه مورد نزاع، مدلول تصديقى ادات خطاب عندالاستعمال است كه آيا خصوص مشافهين را در بر مى‌گيرد يا آن كه شامل غائبين و معدومين نيز مى‌شود؟ در حالى كه آنچه در نظريه محقق خويى (رحمه الله) بدان پرداخته شده، موضوع‌له ادات خطاب است كه به نظر مى‌رسد در مانحن‌فيه محل نزاع نيست.

[٣]: نظريه استاد شهيد محقق صدر (رحمه الله):

نظريه استاد شهيد در مدلول ادوات خطاب بر يك مقدمه مبتنى است.

موضوع‌له الفاظ، مدلول تصورى است، امّا مدلول تصديقى از شؤون سياق كلام است، به عبارت ديگر در مقام وضع، تنها مدلول تصورى لحاظ مى‌شود، امّا در مقام استعمال، سياق كلام به وسيله متكلم، بر قصد تفهيم مدلول تصورى لفظ دلالت مى‌كند.

پس از اين مقدمه، به اصل مطلب مى‌پردازيم:

ادوات خطاب، مانند ساير ادوات انشاء، براى نسبت تصوريه خطابيه معينى بين متكلم و مخاطب وضع شده‌اند، همان‌گونه كه ادات استفهام براى نسبت تصوريه استفهاميه و هيأت امر براى نسبت تصوريه طلبيه وضع شده‌اند. و از آنجا كه موضوع‌له ادات خطاب، نسبت تصوريه خطابيه است و سياق كلام بر مدلول تصديقى كه قصد

[١] . بنابر نظريه ايشان در تفسير معانى انشايى به توضيحى كه در گذشته اشاره كرديم.