اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٢٣٩ - بررسى اشكالات

محدود خواهد شد. درنتيجه حجيت عموم عام نسبت به كل من الفردين به عدم الفرد الآخر مشروط خواهد شد.

سيره عقلايى بر نفى احتمال تخصيص زائد، شاهد بر بقاى حجيت عام در مازاد بر خارج بالتخصيص است و همين سيره عقلايى، دليل بر بقاى حجيت ظهور عام در عموم نسبت به كل من الفردين على تقدير عدم الآخر مى‌باشد.

- نظر استاد شهيد (رحمه الله) نسبت به راه حل سوم:

استاد شهيد اين راه حل را مى‌پذيرد، لكن آن را مخصوص به قرينه منفصله دانسته و در موارد اتصال قرينه، اين راه حل را كارساز نمى‌داند، با اين توضيح كه در قرينه منفصله، چون ظهور عام نسبت به كلا الفردين باقى و حجيت آن نسبت به كل من‌الفردين قابل تقييد و اشتراط است، مشروط شدن اين حجيت نسبت به كل من‌الفردين به عدم حكم در فرد آخر، نيز معقول و ممكن است.

امّا در موارد اتصال قرينه؛ از يك سو ظهور عام در عموم نسبت به كل من‌الفردين به سبب اتصال قرينه ساقط است. از سوى ديگر ظهور مشروط نيز معقول نيست؛ زيرا امر ظهور داير بين وجود و عدم بوده و نمى‌توان ظهورى براى عام نسبت به كل من‌الفردين تصور كرد كه معلق بر عدم حكم در فرد ديگر باشد. با توجه به اين دو مطلب حجيت مشروط در ظهور عام نسبت به كل من‌الفردين در موارد اتصال قرينه معقول نيست‌[١].

به نظر ما اين راه‌حل در موارد قرينه منفصله نيز نارساست. بدين شرح كه حجيت، اعتبارى عقلايى است كه موضوع آن ظهور جدى يعنى كاشفيت كلام از مراد جدى متكلم است. بنابر اين بايد گفت همان‌گونه كه در موارد قرينه متصله، ظهور استعمالى عام در عموم، نسبت به كل من‌الفردين مخدوش است، در موارد قرينه منفصله نيز ظهور جدى عام در عموم، نسبت به كل من‌الفردين مخدوش‌مى‌باشد. به تعبيرى طبق فرمايش استاد

[١] . همان، ص ٢٩٧.