اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٢٩ - فصل اول قواعد دلالت در حروف

از نظر لغوى و ادبى، آنچه مسلم است اين است كه حروف از معانى مستقله‌اى برخوردار نيستند و لذا در تقسيم الفاظ داله بر معانى، الفاظ را به سه دسته تقسيم مى‌كنند اسماء، افعال و حروف. معانى اسماء و افعال را معانى مستقله و معانى حروف را معانى غير مستقله مى‌دانند.

لكن از آنجا كه اصولى تنها نظر به معنا، و استقلال و عدم استقلال معناى لفظ دارد، لذا در اصطلاح اصولى، معانى الفاظ بر دو دسته‌اند:

١) معانى اسمى؛ كه معانى مستقله‌اند؛

٢) معانى حرفى؛ كه معانى غير مستقله‌اند.

اصوليون براى تبيين و تعيين ضوابط دلالت در حروف، به تحليل و تجزيه معانى حرفى، پرداخته و در اين زمينه نظريات گوناگون و مباحث تحليلى گسترده‌اى ارائه كرده‌اند.

براى تبيين و تعيين ضوابط دلالت حروف بر معانى، يا به تعبيرى قواعد دلالت حرفى لازم است در سه مطلب به بحث بپردازيم:

١) تبيين ماهيت معناى حرفى؛

٢) تفسير نسبيت معناى حرفى؛

٣) قواعد دلالت حروف.