اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٣٥٩ - نظر مختار(تحقيق در مسئله)

بر اين اساس، قضيه «لعن الله كل كذاب» به همراه «رحم الله زيداً» دلالت بر اين دارد كه زيد كذاب نيست و البته اين دلالت، نظير ساير دلالات معتبره، حجت است؛ زيرا لازم قضيه نخست اين است كه مرحوم به رحمت الهى- كه هر غيرملعونى را (به مقتضاى و رحمتى وسعت كل شى‌ء) شامل مى‌شود- كاذب نباشد. در نتيجه، مرحوم بودن زيد كاشف از كاذب نبودن او خواهد بود.

از آنچه گذشت دو مطلب، معلوم شد:

١) در اين نتيجه، فرقى ميان قضاياى خارجيه و قضاياى حقيقيه نيست و فرقى نيست كه عام و خاص، هر دو قضيه حقيقيه باشند؛ يا هر دو قضيه خارجيه باشند؛ يا بالاختلاف. لازم اثبات حكم براى همه افراد عام، انتفاى عنوان عام در موارد نفى حكم است و نتيجه در مورد فرد مسلوب‌الحكم عند دوران الامر بين التخصيص و التخصص، خروج بالتخصص است؛

٢) در تفاوت مانحن‌فيه با موارد شبهه مصداقيه مخصص، قياس اين دو با يكديگر، قياس مع‌الفارق است؛ زيرا در موارد شبهه مصداقيه مخصص، ورود مخصّص محتمل‌الانطباق بر فرد مشكوك، مانع كاشفيت عموم مراد استعمالى از عموم مراد جدى عام است به نحوى كه شامل فرد مشكوك المصداقيه عام شود. در حالى كه در مانحن‌فيه، اصالةالعموم جارى است و كاشفيت عموم مراد استعمالى در عام، سالم از مانع و معارض است.