اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٣٢٦ - بيان صحيح از تقريب اول(رساله لباس مشكوك)

صحيحى‌است و در گفتارهاى فلاسفه- بالخصوص صدرالمتألهين- اشارات روشنى نسبت به اين مطلب آمده است.

\* اما اشكال دوم: سخن محقق عراقى در صدق يا عدم صدق نقيض بر عدم محمولى وصف عنوانى خاص نيست، بلكه مدعاى ايشان اين است كه استصحاب عدم محمولى وصف- يا عدم در غير مرتبه وصف- رافع آن نيست. در نتيجه با استصحاب عدم محمولى، عدم‌الوصف مأخوذ در موضوع و در نتيجه، عدم موضوع محرز نخواهد شد تا نفى حكم بر آن مترتب شود.

بيان صحيح از تقريب اول (رساله لباس مشكوك):

آنچه در بالا ذكر شد، بيانى بود كه استاد شهيد از نظريه محقق عراقى به تقريبى كه در رساله لباس مشكوك ايشان آمده ارائه فرموده‌اند.

امّا به نظر مى‌رسد تأمل در بيانات محقق عراقى در رساله لباس مشكوك، ما را به تقريب متفاوتى مى‌رساند كه حاصلش چنين است:

استصحاب عدم ازلى در احكام شرعيه مترتّبه بر موضوعات، ممكن است و اثبات امكان آن نيازمند بيان چند مقدمه است.

مقدمه اول:

ميان جمل تامه نظير: «الرجل عالم» و مركبات تقييديه نظير «الرجل العالم»، دو فرق اساسى وجود دارد:

١) جمل تامه، متقوم به ايجاد ربط بين دو صورت ذهنى‌اند، در حالى كه در مركبات تقييديه ايجاد ربط بين دو صورت ذهنى وجود ندارد؛

توضيح اينكه: ملاك قضاياى تامه، ايجاد ربط ذهنى يا به تعبيرى ايقاع نسبت تامه بين دو صورت ذهنى است. اين ربط ذهنى يا نسبت، در قضاياى موجبه، ايجابى و در قضاياى سالبه، سلبى است؛ لذا اين مطلب صحيح نيست كه پنداشته‌شود در