اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٢٨٦ - اشكال حقيقى بر بيان محقق نايينى و استاد شهيد(رحمهما الله)

آنجا كه دليل مخصّص با ظهور اقوى در كاشفيت از مراد جدّى بودن خصوص افراد مشمول عنوان خاص، كاشفيت ظهور استعمالى عام را در مراد جدى بودن خصوص اين افراد از كار مى‌اندازد، و با توجّه به اينكه دليل مخصّص ظهورى در نفى حكم عام از فرد مشكوك المصداقيه عنوان خاص ندارد مانعى كه بتواند كاشفيت ظهور استعمالى عام را در اراده جدّى فرد مشكوك المصداقيه مختل كند وجود ندارد؛ بنابراين مقتضى ظهور دليل عام بر شمول حكم- در مقام اراده جدّى- نسبت به فرد مشكوك المصداقيه تام است، و مانع مفقود.

آرى بنابر اينكه عنوان موضوع حكم را حيث تقييدى رفتن حكم بر مصداق بدانيم و معتقد باشيم انحلال حكم بر افراد مقيد است به تعنون فرد به عنوان عام، و معتقد باشيم كه عنوان عام پس از ورود دليل مخصّص متعنون به عنوان مقيد به خاص شده است، كاشفيت دليل عام از مراد جدّى بودن فرد مشكوك المصداقيه مختل مى‌شود، و به تعبيرى ديگر مقتضى شمول حكم عام نسبت به فرد مشكوك اقتضاى خود را از دست مى‌دهد؛ زيرا كاشفيت عام از مراد جدّى بودن هر فردى از افراد مصاديق خود مقيد به صدق عنوان مأخوذ در حكم است كه پس از تخصيص عام، عنوان موضوع حكم در مقام مراد جدّى، عنوان مقيد به عنوان خاص است كه صدق آن بر فرد مشكوك، مشكوك است.

اشكال بر بيان استاد شهيد (رحمه الله)[١]:

ما بر مبناى طرق چهارگانه استاد شهيد، طريق اول را انتخاب مى‌كنيم و از دو شق اين طريق، شق دوم يعنى تمسك به عموم جعل در عام براى اثبات جعل مقيد به غيرعنوان خاص را برمى‌گزينيم.

اشكالى كه بر بيان استاد شهيد بر اين تقدير وارد مى‌شد اين بود كه انطباق عنوان عام مقيد به عدم عنوان خاص بر فرد مشكوك محرز نيست.

[١] . در نفى امكان تمسّك به عام در ما نحن فيه.