اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٢٠١ - \* نقد بيان استاد شهيد(رحمه الله)

ظهورهاى باقى‌مانده لفظ عام نسبت به مابقى افراد نمى‌رساند[١].

\* نقد بيان استاد شهيد (رحمه الله):

بر بيان استاد شهيد دو ايراد به نظر مى‌رسد:

١) به نظر مى‌رسد دفاع سيدنا الاستاذ الشهيد از شيخ انصارى، دفاع متكلفانه‌اى است كه با مذاق عرفى عقلايى سازگارى ندارد. اصالةالحقيقة و ظهورات عرفى برخاسته از آن، بسيار ساده‌تر از اين معادله پيچيده‌اى است كه انحلال ظهور دوم در اصالةالحقيقة به آن منجر مى‌شود.

اينكه آنچه لفظ مى‌رساند (يعنى مدلول تصورى لفظ) همان است كه متكلم قصد اخطار آن را دارد (يعنى مدلول استعمالى) قاعده روشنى است؛ لكن انحلاليت اين دلالت به عدد اجزاى معنى، به دقتى رياضى نيازمند است كه با عالم دلالات استعمالى عرفى فاصله بسيار دارد.

به عبارتى ديگر مدعاى شيخ، بقاى مقتضى دلالت عام بر عموم نسبت به مابقى بعد التخصيص است. اين مقتضى در واقع همان اصل عرفى اصالةالحقيقة است كه انحلاليت ظهور دوم آن اگرچه فى ذاته ممكن است؛ امّا اينكه بخواهيم آن را مبناى ظهور عرفى بدانيم، مشكل است؛ زيرا انحلال مذكور، انحلال عقلى فلسفى و دقّى است نه انحلال عرفى كه بتواند مبناى اقتضاى دلالت استعمالى و ظهور لفظ عام در عموم نسبت به مابقى بعد التخصيص باشد.

[١] . بحوث فى علم الاصول، ج ٣، ص ٢٧٦- ٢٧٨.