اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ١٩٨ - \* اشكال آخوند بر شيخ اعظم(رحمهما الله)

٢) نظريه مرحوم آخوند صاحب كفايه؛

٣) نظريه محقق نايينى؛

٤) نظريه مختار در دلالت عام بر مابقى بعدالتخصيص.

نظريه نخست (نظريه شيخ اعظم (رحمه الله)):

شيخ اعظم در توجيه بقاى دلالت عام به دلالت وضعى بر عموم نسبت به مابقى بعدالتخصيص چنين مى‌فرمايد:

«دلالت وضعى عام بر هر يك از افراد خويش، منوط به دلالت آن بر فرد ديگر نيست. بنابراين عدم دلالت عام به سبب تخصيص بر اراده حصه‌اى يا فردى، مستلزم عدم دلالت آن بالوضع بر ساير حصص يا افراد نيست. در نتيجه، دلالت وضعى عام بر ساير افراد- بعد التخصيص- به حال خود باقى است؛ زيرا مقتضى دلالت بر مابقى موجود است و مانع مفقود»[١].

لازم فرمايش شيخ اعظم اين است كه از اصالة الحقيقه نسبت به افراد خارج بالتخصيص و بقاى اصالةالحقيقة نسبت به افراد باقى مانده تحت‌العام رفع يد كنيم.

\* اشكال آخوند بر شيخ اعظم (رحمهما الله):

مرحوم آخوند صاحب كفايه بر اين نظر چنين اشكال مى‌گيرد: دلالت عام بر همه افراد خويش بالوضع، دلالتى است وحدانى، ناشى از وضع واحد. پس از قيام قرينه بر تخصيص، دلالت وضعى مذكور از كار افتاده و منهدم مى‌شود، بنابراين مقتضى دلالت عام بر مابقى، منتفى است؛ زيرا عام بر مابقى وضع نشده است و دلالت عام بر مابقى،

[١] . مطارح الانظار، ج ٢، ص ١٣٢ و ١٣٣.