اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ١٣١ - نتيجه

چنين خواهد بود «إقرأ كل هذا الكتاب و ذاك الكتاب» و «إغسل كل هذه اليد و تلك اليد» است.

مفاد «كل» داخل بر هيئت تثنيه استيعاب تكثر اجزايى است و لذا «كل الكتابين» يا «كل اليدين» نه تنها هر يك از دو كتاب يا دو دست را به عنوان استيعاب اجزايى شامل مى‌شود، بلكه اجزاى هر يك از آن دو كتاب يا دو دست نيز مشمول استيعاب اجزايى مفاد «كل» مى‌شوند.

نتيجه:

از آنچه تاكنون درباره مفاد «كل» داخل بر لفظ محلّى به الف و لام گفتيم مطالب زير معلوم شد:

١) «كل» داخل بر اسم جنس مفرد- غير متنوع بالصنف أو التشكيك- معرف به الف و لام، مفيد استيعاب اجزايى است و مفاد مدخول «كل» در اين صورت، فرد معين معهود از طبيعت مدخول است؛

٢) «كل» داخل بر جمع محلى به الف و لام، به لحاظ ماده جمع مفيد استيعاب افرادى و به لحاظ هيئت جمع، مفيد استيعاب اجزايى است و از آنجا كه مفاد الف و لام، تعين اعلى مراتب الجمع است اجزاى مستوعب مدخول «كل» مراتب جمع خواهندبود؛

٣) «كل» داخل بر اسماء اعداد محلى به الف و لام، مفيد استيعاب اجزايى به لحاظ اجزاى تشكيل دهنده عدد مدخول الف و لام است؛

٤) «كل» داخل بر تثنيه، مفيد استيعاب اجزايى به لحاظ اجزاء ماده و اجزاى عدد مدلول هيئت تثنيه است.

با دقت در مطالب فوق، راز صحت استثناى فرد از حكم وارد بر جمع محلى به الف و لام در مدخول «كل» معلوم شد و نيز راز عدم صحت استثناى برخى از اجزاء از چنين حكمى نيز روشن مى‌گردد، با اين توضيح كه هرگاه گفته شود «اقرأ كل الكتب إلّا