گزيده شهادت نامه امام حسين بر پايه منابع معتبر

پيشگفتار

به نمايش گذاشتن نسخهاى از انسان كامل و قرآن ناطق

بزرگترين درس عاشورا

ضرورت بازنگرى تاريخ عاشورا

در باره اين كتاب

چهار كتاب برآمده از دانشنامه امام حسين عليه السلام

يك گزيده«دانشنامه امام حسين عليه السلام»

دو حكمتنامه امام حسين عليه السلام

سه شهادتنامه امام حسين عليه السلام

چهار گزيده«شهادتنامه امام حسين عليه السلام»

گزارشى از كتاب حاضر

بخش يكم مهمترين مباحث مربوط به حماسه عاشورا

بخش دوم پيشگويى در باره شهادت امام حسين عليه السلام

بخش سوم از خروج امام حسين عليه السلام از مدينه، تا ورود ايشان به كربلا

بخش چهارم از رسيدن امام حسين عليه السلام به كربلا تا شهادت ايشان

بخش پنجم وقايع پس از شهادت امام حسين عليه السلام

بخش ششم بازتاب شهادت امام حسين عليه السلام و فرجام كسانى كه در كشتناو و يارانش نقش داشتند

بخش هفتم عزادارى و گريه براى امام حسين عليه السلام

قدردانى و سپاس

بخش يكم مهمترين مباحث مربوط به حماسه عاشورا

فصل يكم كتابشناسى تاريخ عاشورا

الف - منابع قابل استناد

ب - منابع غير قابل استناد

1 مقتل الحسين عليه السلام المنسوب إلى أبى مخنف

2 نور العين فى مشهد الحسين عليه السلام

3 روضة الشهدا

4 المنتخب فى جمع المراثى و الخطب

5 محرق القلوب

6 إكسير العبادات فى أسرار الشهادات(أسرار الشهادة)

7 ناسخ التواريخ

8 عنوان الكلام

9 تذكرة الشهداء

10 معالى السبطين

ج - منابع معاصر

د - متفردات منابع متأخر

استناد نكردن به منابع متأخر

1 ارائه مستند واقعه عاشورا

2 عدم نياز به گزارشهاى متفرد منابع متأخر

3 تمايز روشن گزارشهاى منابع كهن و منابع جديد

نكته قابل توجه

اقسام گزارشها در منابع متأخر

نمونههايى از متفردات منابع متأخر

1 فتواى شريح قاضى در باره امام حسين عليه السلام

2 نوازش دختر مسلم

3 دستور خاموشى در شب عاشورا

4 داستان هلال و حبيب و آوردن اصحاب به كنار خيمه اهل بيت امام عليه السلام

فهرست شمارى ديگر از متفردات منابع متأخر

فصل دوم اهداف قيام عاشورا

يك پيشفرضها

1 اهداف كلى امامت و خلافت الهى

2 علم ائمه عليهم السلام به غيب

3 مانع نبودن علم غيب از انجام دادن تكاليف ظاهرى

4 آگاهى امام حسين عليه السلام از شهادت خويش

دو روش بحث در استخراج اهداف و تحليل آنها

سه ديدگاهها در باره اهداف قيام امام حسين عليه السلام

1 نظريه شهادتطلبى

الف - شهادت تكليفى

ب - شهادت فديهاى

ج - شهادت سياسى

د - شهادت اسطورهاى

2 نظريه تشكيل حكومت

3 نظريه حفظ جان

4 نظريه جمع

الف - مرحلهاى كردن قصد

ب - قصد مستقيم و غير مستقيم

ج - تشكيل حكومت، با علم به شهادت

چند نكته

چهار اهداف چند لايه قيام امام حسين عليه السلام

لايه اول

لايه ديگر

فصل سوم ارزيابى سفر امام حسين عليه السلام به عراق و نهضت كوفه

(1) دلايل انتخاب كوفه به عنوان پايگاه قيام

يك موقعيت سياسى - نظامى

دو موقعيت جغرافيايى

سه موقعيت فرهنگى

چهار كانون مبارزه با حكومت شام

پنج حضور هواداران اهل بيت عليهم السلام

شش دعوت كوفيان از امام عليه السلام

هفت ممانعت حكومت اموى از رفتن امام عليه السلام به كوفه

(2) پاسخهاى امام عليه السلام به خطرناك توصيف كردن سفر به كوفه

يك پاسخ به كارگزاران حكومت

دو پاسخ به كسانى كه نمىخواست سرنوشت سفر را براى آنان بازگو نمايد

سه پاسخ به خواص

(3) عوامل اقبال مردم كوفه به نهضت حسينى

(4) جامعهشناسى كوفه

يك جامعه كوفه از نظر نژادى

دو جامعه كوفه از نظر اعتقادى

سه جامعه كوفه از نظر سياسى

1 هواداران اهل بيت عليهم السلام

2 هواداران بنى اميه

3 خوارج

4 افراد بىاعتنا و دمدمى مزاج

(5) اقسام شيعيان در آن دوران

يك شيعيان طبقه اول

دو شيعيان طبقه دوم

سه شيعيان طبقه سوم

(6) روانشناسى كوفيان

يك نظامناپذيرى

دو دنياطلبى

سه تابع احساسات بودن

چهار پرخاشگرى

پنج قبيلهگرايى

(7) نقش نظام ادارى و اقتصادى كوفه در بسيج نظامى مردم

الف - نظام ادارى

يك فرماندار

دو رؤساى ارباع

سه عرفا

ب - منابع درآمد مردم

يك كسب و كار

دو عطا و رزق

(8) مهمترين عوامل شكست نهضت كوفه

يك عدم تشكل و ضعف امكانات اقتصادى هواداران امام عليه السلام

دو تشكل ادارى و قدرت اقتصادى دشمنان امام عليه السلام

سه تهديد و تطميع مردم

چهار تطميع سران قبايل

پنج بازداشت شمارى از هواداران برجسته امام عليه السلام

شش اعمال خشونت

هفت سوء استفاده از چهرههاى پرنفوذ مذهبى و اجتماعى

فصل چهارم عزادارى و گريه براى امام حسين

(1) منزلت و جايگاه عزادارى در سخن و سيره پيشوايان

يك مرثيهسرايان سيد الشهدا عليه السلام، پيش از واقعه كربلا

دو نخستين مرثيهسرايان سيد الشهدا عليه السلام، پس از واقعه كربلا

سه پوشيدن لباس سياه در عزاى امام حسين عليه السلام

چهار تأكيد بر زنده نگه داشتن ياد امام حسين عليه السلام

پنج تأكيد بر تداوم عزادارى

(2) حكمت عزادارى

حكمت شهادت امام حسين عليه السلام

(3) آسيبشناسى عزادارى امام حسين عليه السلام

يك تحريف هدف عزادارى

دو استناد به منابع غير معتبر

سه گزارشهاى ذلتبار

چهار غلو

پنج دروغ

شش بدعت در نحوه عزادارى

(4) مجالس عزادارى هدفمند

يك خدامحورى

دو ارائه تاريخ و تحليل صحيح از حادثه عاشورا

سه تبلور عاطفه و ارادت به اهل بيت عليهم السلام

فصل پنجم مراحل و سير تاريخى عزادارى امام حسين عليه السلام

مرحله نخست از شهادت امام عليه السلام تا هنگام مرگ قاتلان ايشان

مرحله دوم برپايى سوگوارى به گونه آيينى مذهبى از سوى ائمه عليهم السلام

الف - زمينهسازى(روزگار امام زين العابدين عليه السلام)

ب - پىريزى اركان عزادارى(روزگار امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام)

ب/ 1 روزگار امام باقر عليه السلام

ب/ 2 روزگار امام صادق عليه السلام

ج - توسعه عزادارى(روزگار امام كاظم عليه السلام و امام رضا عليه السلام)

مرحله سوم عزادارى تا قبل از رسمى شدن آن در اواسط قرن چهارم هجرى

مرحله چهارم رسمى شدن عزادارى محرم در سدههاى چهارم و پنجم هجرى

عزادارى در مصر

مرحله پنجم عزادارى در سدههاى ششم تا نهم هجرى

سده ششم

سده هفتم

سده هشتم

سده نهم هجرى

مرحله ششم عزادارى در سدههاى دهم و يازدهم(دوران حاكميت صفويان)

مرحله هفتم عزادارى پس از صفويان

بخش دوم پيشگويى درباره شهادت امام حسين عليه السلام

فصل يكم خبردادن خداى سبحان از شهادت امام حسين عليه السلام

1/ 1 سرور شهيدان، از آغاز تاريخ تا پايان آن

1/ 2 او را در محاصره مىكشند و فرزندان و همراهانش را نيز مىكشند

1/ 3 خاكى كه بر آن، شهيد مىشود

1/ 4 شهادت او، نوشتهشده(حتمى) است

1/ 5 دعوت به شكيبايى

فصل دوم پيشگويى پيامبر در باره شهادت امام حسين عليه السلام

2/ 1 پيشگويى درباره شهادت او، هنگام تولدش

2/ 2 پيشگويى درباره شهادتش، در يك سالگى او

2/ 3 پيشگويى درباره شهادتش، در دو سالگى او

2/ 4 پيشگويى درباره شهادت او، نزديك وفاتش

2/ 5 خبر دادن به فاطمه عليها السلام از شهادت او

2/ 6 خبر دادن به ام سلمه از شهادت او

2/ 7 خبر دادن به عايشه از شهادت او

2/ 8 پيشگويى پيامبر صلى الله عليه و آله درباره تاريخ شهادت او

2/ 9 پيشگويى درباره مكان شهادت او

الف - سرزمين كربلا

ب - سرزمين طف

ج - سرزمين عراق

د - سرزمين بابل

ه - كناره فرات

2/ 10 نشان داده شدن خاكى كه خون او در آن جا مىريزد، به پيامبر صلى الله عليه و آله

2/ 11 دعوت پيامبر صلى الله عليه و آله از امت خويش براى يارى او

2/ 12 پيشگويى پيامبر صلى الله عليه و آله درباره ويژگىهاى قاتل او

الف - بدترين امت

ب - بىنسب فرزند بىنسب

ج - مردى كه به دين، ضربه مىزند

د - مردى از بنى اميه به نام يزيد

و - واى بر قاتل او!

2/ 13 پيشگويى پيامبر صلى الله عليه و آله درباره چگونگى شهادت او

2/ 14 پيشگويى پيامبر صلى الله عليه و آله درباره مزار او و زائرانش

فصل سوم پيشگويى امير مؤمنان درباره شهادت امام حسين عليه السلام

3/ 1 پيشگويى درباره شهادت او، هنگام عبور از كربلا

الف - اين جا خوابگاه شتران آنان است

ب - اين جا كربلاست

ج - كربلا، جاى كرب و بلا

د - پدرم فداى آن بىياور!

ه - پيشينيان بر او پيشى نمىگيرند و پسينيان به او نمىرسند

و - شهيدانى بىمانند

ز - در كنار رود فرات، صبر كن، اى ابا عبد الله!

ح - اين جا، اين جا!

ط - مرا با خاندان ابو سفيان، چه كار؟!

ى - آسمان و زمين بر ايشان مىگريد

3/ 2 رؤياى امير مؤمنان عليه السلام در كربلا

3/ 3 خبر دادن على عليه السلام در مسجد كوفه از شهادت او

3/ 4 پيشگويى على عليه السلام درباره شركت كنندگان در قتل حسين عليه السلام

الف - بنى اميه

ب - كوفيان

3/ 5 خبر دادن على عليه السلام از نام پرچمدار لشكرى كه با او مىجنگد

3/ 6 خبر دادن على عليه السلام از برخى جنگ كنندگان با او

3/ 7 خبر دادن على عليه السلام از برخى كسانى كه او را يارى نمىدهند

3/ 8 پيشگويى على عليه السلام درباره قاتل حسين عليه السلام

الف - يزيد، او را مىكشد

ب - لعنت شده اين امت، او را سر مىبرد

ج - سنان بن انس

3/ 9 پيشگويى على عليه السلام درباره مزار و زائران او

فصل چهارم پيشگويىهاى ديگر در باره شهادت امام حسين عليه السلام

4/ 1 پيشگويى امام حسن عليه السلام درباره شهادت او

4/ 2 پيشگويى سلمان درباره شهادت او

4/ 3 پيشگويى ابو ذر درباره شهادت او

4/ 4 پيشگويى ابن عباس درباره شهادت او

4/ 5 پيشگويى ياران امام على عليه السلام درباره شهادت او

پژوهشى درباره احاديث پيشگويى شهادت امام حسين عليه السلام

1 قطعيت صدور

2 اساس پيشگويىها

3 آگاهى امام حسين عليه السلام از نتيجه قيام

4 منافات نداشتن تقدير، با اراده انسان

بخش سوم از خروج امام حسين عليه السلام از مدينه تا ورود ايشان به كربلا

فصل يكم خوددارى امام حسين عليه السلام از بيعت با يزيد

1/ 1 آغاز حكومت يزيد

1/ 2 درخواست بيعت از امام عليه السلام

1/ 3 رايزنى وليد با مروان در بيعت گرفتن از امام عليه السلام

1/ 4 فرا خوانده شدن امام عليه السلام از سوى وليد براى بيعت كردن

1/ 5 تدبير امام عليه السلام پيش از رفتن به نزد وليد

1/ 6 رخدادهاى ميان امام عليه السلام و وليد براى بيعت گرفتن

1/ 7 بگومگوى مروان و وليد، پس از خروج امام عليه السلام

1/ 8 بگومگوى مروان و امام عليه السلام در راه

فصل دوم از مدينه تا مكه

2/ 1 ديدن پيامبر صلى الله عليه و آله در خواب به هنگام وداع با قبر ايشان

2/ 2 نوحهسرايى زنان خاندان عبد المطلب به هنگام سفر امام عليه السلام

2/ 3 پيشنهاد عمر بن على بن ابى طالب به امام عليه السلام

2/ 4 وصيتهاى امام عليه السلام به برادرش محمد بن حنفيه

2/ 5 بيرون رفتن امام عليه السلام از مدينه و اقامت گزيدن او در مكه

2/ 6 همراهان امام عليه السلام از خاندانش، در سفر به مكه

فصل سوم فعاليتهاى امام حسين عليه السلام در مكه

3/ 1 شادمانى مردم مكه و اجتماع آنان بر گرد امام

3/ 2 نامه كوفيان به امام و دعوت او به قيام

3/ 3 فرستاده شدن نماينده ويژه امام به همراه نامه به كوفه

3/ 4 يارى خواستن امام عليه السلام از اهل بصره

3/ 4 - 1 نامه امام عليه السلام به سرشناسان بصره

3/ 4 - 2 پاسخ يزيد بن مسعود به نامه امام عليه السلام

فصل چهارم بيرون آمدن نماينده امام حسين عليه السلام از مكه تا شهادتش در كوفه

4/ 1 گزارشهايى در باره رخدادها در مسير كوفه

تأملى در گزارشهاى مربوط به استعفاى مسلم از نمايندگى امام حسين عليه السلام

4/ 2 وارد شدن مسلم به كوفه و بيعت كوفيان با او

سخنى در باره محل اقامت مسلم در كوفه

سخنى در باره تعداد بيعت كنندگان با مسلم

4/ 3 سخنرانى نعمان بن بشير و ترساندن مردم

4/ 4 رسيدن خبر بيعت مردم با مسلم و ناتوانى نعمان بن بشير، به يزيد

4/ 5 رايزنى يزيد براى انتخاب حكمران كوفه

4/ 6 انتصاب عبيد الله بن زياد به حكومت كوفه

4/ 7 آمدن ابن زياد به كوفه

4/ 8 سخنرانى ابن زياد در مسجد كوفه و ترساندن مردم از مخالفت با خويش

4/ 9 سياست ابن زياد براى تسلط بر كوفه

4/ 10 رفتن مسلم به خانه هانى بن عروه

4/ 11 نامه مسلم به امام عليه السلام براى آمدن به كوفه

4/ 12 برخى گزارشهاى مربوط به نقشه كشتن ابن زياد

تأملى در گزارش طرح ترور ابن زياد

4/ 13 فرستادن مال و جاسوس براى شناسايى محل مسلم

4/ 14 گرفتار شدن هانى و ماجراهاى او

4/ 15 سخنرانى ابن زياد، پس از در بند كشيدن هانى

4/ 16 دعوت مسلم از نيروهايش و حركت به سوى قصر

4/ 17 محاصره قصر ابن زياد به وسيله مسلم و يارانش

4/ 18 نبرد ميان مسلم و نيروهاى ابن زياد و زخمى شدن مسلم

4/ 19 نقشه ابن زياد براى پراكنده كردن مردم از اطراف مسلم

4/ 20 پراكنده شدن مردم از پيرامون پسر عقيل

4/ 21 پناه بردن مسلم به خانه طوعه

4/ 22 ابن زياد در جستجوى مسلم و يارانش

4/ 23 سخنرانى ابن زياد و فرمان جستجوى خانه به خانه

4/ 24 خبر دادن پسر طوعه از مخفيگاه مسلم بن عقيل

4/ 25 حمله وحشيانه به خانه طوعه براى دستگيرى مسلم

4/ 26 نبرد شديد در اطراف خانه طوعه

4/ 27 اسارت مسلم پس از جراحت ديدن بسيار

تأملى در گزارشهاى مربوط به دستگيرى مسلم، پس از امان دادن به او

4/ 28 گريه مسلم بر امام حسين عليه السلام و خانوادهاش

4/ 29 پيغام مسلم براى امام حسين عليه السلام جهت نيامدن به كوفه

4/ 30 آب خواستن مسلم

4/ 31 آنچه ميان مسلم و ابن زياد در قصر حكومتى گذشت

4/ 32 وصيتهاى مسلم بن عقيل

4/ 33 شهادت مسلم بن عقيل

سخنى در باره مدت حضور مسلم در كوفه

4/ 34 شهادت هانى بن عروه

4/ 35 فرستاده شدن سرهاى مسلم و هانى براى يزيد، به وسيله ابن زياد

4/ 36 نامه سپاسگزارى يزيد از ابن زياد و تحريك وى بر ضد امام حسين عليه السلام

فصل پنجم شهادت گروهى از ياران امام در كوفه و زندانى شدن گروهى ديگر

5/ 1 شهادت عبد الله بن يقطر

5/ 2 شهادت قيس بن مسهر صيداوى

5/ 3 شهادت عبد الأعلى بن يزيد

5/ 4 شهادت عمارة بن صلخب ازدى

5/ 5 دستگيرى مختار

نگاهى به كارنامه مسلم در كوفه

1 قلمرو مأموريت مسلم

2 فضاى سياسى - اجتماعى كوفه

فصل ششم مخالفان رفتن امام به سمت عراق

6/ 1 ابو بكر بن عبد الرحمان

6/ 2 ابو محمد واقدى و زرارة بن جلح

6/ 3 ابو سعيد خدرى

6/ 4 ابو واقد ليثى

6/ 5 احنف بن قيس

6/ 6 ام سلمه

6/ 7 طرماح بن عدى

6/ 8 عبد الله بن جعفر

6/ 9 عبد الله بن عباس

6/ 10 عبد الله بن عمر

6/ 11 عمر بن على بن ابى طالب

6/ 12 فرزدق

6/ 13 محمد بن حنفيه

فصل هفتم از مكه تا كربلا

7/ 1 كوششهاى يزيد براى جلوگيرى از حركت امام عليه السلام

7/ 2 توطئه يزيد براى كشتن امام عليه السلام در مكه

7/ 3 گفتگوى امام عليه السلام با عبد الله بن عباس

7/ 4 گفتگوى امام عليه السلام با عبد الله بن زبير

7/ 5 سخنرانى امام عليه السلام هنگام بيرون رفتن از مكه

7/ 6 تاريخ بيرون رفتن امام عليه السلام از مكه

دو نكته تاريخى و فقهى در باره خروج امام از مكه

1 نكته تاريخى

2 نكته فقهى

سخنى در باره حركت كاروان امام حسين عليه السلام از مكه تا كربلا

7/ 7 همراهان امام عليه السلام

7/ 8 ناكامى مأموران عمرو بن سعيد در جلوگيرى از رفتن امام عليه السلام

7/ 9 نامه امام عليه السلام به بنى هاشم و خبر دادن از آينده

7/ 10 نامه يزيد به ابن زياد براى كشتن امام عليه السلام

7/ 11 يادكرد امام عليه السلام از شهادت يحيى بن زكريا عليه السلام در مسير

7/ 12 خوددارى امام عليه السلام از پذيرش امان عمرو بن سعيد

7/ 13 ديدار فرزدق در صفاح

7/ 14 ديدار بشر بن غالب در ذات عرق

7/ 15 نامه امام عليه السلام به مردم كوفه و شهادت فرستاده امام عليه السلام

7/ 16 توقف در خزيميه و رويدادهاى آن

7/ 17 دعوت امام عليه السلام از زهير بن قين براى يارى كردن او در منزل زرود

7/ 18 اخبار فرود آمدن امام عليه السلام در ثعلبيه

7/ 19 خبر شهادت مسلم بن عقيل

7/ 20 رسيدن خبر شهادت عبد الله بن يقطر در منزلگاه زباله

سخنى در باره شهادت پيكهاى امام حسين عليه السلام

1 ابو رزين سليمان

2 عبد الله بن يقطر

3 قيس بن مسهر

7/ 21 ورود امام عليه السلام به منزلگاه عقبه و رخدادهاى آن

7/ 21 - 1 رؤياى امام عليه السلام

7/ 21 - 2 خبر دادن امام عليه السلام از شهادت خود

7/ 22 فرود آمدن امام عليه السلام و يارانش در منزلگاه شراف و آب برداشتن از آن جا

7/ 23 فرستاده شدن حر، براى آوردن امام عليه السلام به كوفه

7/ 24 بسته شدن راه بر امام عليه السلام توسط حر

7/ 25 اعلام آمادگى امام عليه السلام و ياران او براى شهادت

7/ 26 سخنرانى امام عليه السلام براى ياران خود و ياران حر

7/ 27 يارى خواستن امام عليه السلام در منزلگاه بنى مقاتل

7/ 27 - 1 يارى خواستن از عبيد الله بن حر

7/ 27 - 2 يارى خواستن امام عليه السلام از عمرو بن قيس مشرقى

7/ 28 رؤياى شهادت

7/ 29 نامه ابن زياد به حر، جهت سختگيرى بر امام عليه السلام

بخش چهارم از رسيدن امام حسين عليه السلام به كربلا، تا شهادت ايشان

فصل يكم امام در محاصره دشمن

1/ 1 فرود آمدن امام عليه السلام در كربلا

بررسى تطبيقى روز ورود امام به كربلا و روز عاشورا

1/ 2 سرزمين اندوه و بلا

1/ 3 نامه امام عليه السلام به هاشميان

1/ 4 داستان بيرون آمدن عمر بن سعد براى نبرد با امام عليه السلام

1/ 4 - 1 خبر دادن امام على عليه السلام از برگزيدن دوزخ به وسيله ابن سعد

1/ 4 - 2 برگزيدن دوزخ

1/ 5 تلاشهاى ابن زياد براى حركت دادن لشكر به سوى كربلا

1/ 6 رسيدن عمر بن سعد به كربلا

1/ 7 نامه ابن زياد به امام عليه السلام و پاسخ ندادن ايشان

1/ 8 ديدار امام عليه السلام و ابن سعد، ميان دو لشكر

1/ 9 نامه ابن سعد به ابن زياد و پاسخ او

1/ 10 كوششهاى حبيب بن مظاهر براى يارى امام عليه السلام، در ششم محرم

1/ 11 باز داشتن امام عليه السلام و يارانش از آب، در روز هفتم محرم

1/ 12 نقش عباس در رساندن آب به لشكر امام عليه السلام

1/ 13 نامه ابن زياد به ابن سعد و ترغيب به شتاب ورزيدن در نبرد با امام عليه السلام

1/ 14 روز محاصره حسين عليه السلام و يارانش

1/ 15 حيله شمر براى جدايى انداختن ميان امام عليه السلام و برادرش عباس عليه السلام

1/ 16 شب را مهلت گرفتن، براى نماز و دعا و استغفار

1/ 17 سخن گفتن امام عليه السلام با خانواده و يارانش و پيشنهاد بازگشت دادن به همگى آنها

1/ 18 پاسخ خانواده و ياران امام عليه السلام

1/ 19 نگريستن ياران امام عليه السلام به جايگاههايشان در بهشت

1/ 20 شب راز و نياز

1/ 21 گفتگوى برير و شمر

1/ 22 حال زينب عليها السلام در شب عاشورا

1/ 23 رؤياى امام عليه السلام در سحرگاه عاشورا

1/ 24 آماده شدن براى نبرد

موقعيت خيمههاى امام حسين عليه السلام و نقش آنها در صحنه نبرد

1/ 25 استقبال از شهادت با روى باز

فصل دوم نگاهى به ميدان نبرد

2/ 1 رويارويى لشكر هدايت و لشكر گمراهى

سخنى در باره شمار دو سپاه

الف - شمار سپاه امام حسين عليه السلام

ب - شمار سپاه عمر بن سعد

2/ 2 دعاى امام در صبح عاشورا

2/ 3 سخن گفتن زهير بن قين با لشكر كوفه

2/ 4 سخن گفتن برير بن خضير با سپاه كوفه

2/ 5 احتجاجهاى امام عليه السلام در برابر سپاه كوفه

2/ 6 سخن گفتن امام عليه السلام با عمر بن سعد

2/ 7 آغاز نبرد و فرا خواندن امام عليه السلام يارانش را به شكيبايى و جهاد

سخنى در باره شهداى حمله نخست

توضيحى در باره مقصود از اجازه دادن خدا براى كشته شدن امام حسين عليه السلام و

1 اذن تشريعى

2 اذن تكوينى

2/ 8 سبقت جستن براى مبارزه و رقابت در آن

2/ 9 قوت جنگى ياران امام عليه السلام

2/ 10 شدت جنگ در نيمه روز

2/ 11 نماز جماعت در ظهر عاشورا به امامت حسين عليه السلام

اشارهاى به چگونگى به جا آوردن نماز خوف

2/ 12 سخن امام عليه السلام با يارانش

2/ 13 وداع

2/ 14 آخرين دعاى حسين عليه السلام در روز عاشورا

فصل سوم شهادت ياران امام حسين عليه السلام

3/ 1 ويژگىهاى ياران امام عليه السلام

1 بهترين ياران

2 دستيابى به قله يقين

3 شهود حقايق غيبى

4 همانند شهيدان همراه پيامبران عليهم السلام

5 سروران شهيدان

6 پيش از خشك شدن عرق اسبهايشان، به بهشت مىروند

3/ 2 ابو ثمامه عمرو بن عبد الله صائدى

3/ 3 انس بن حارث

3/ 4 برير بن خضير

ويژگىهاى برير بن خضير

3/ 5 بشير بن عمرو حضرمى

3/ 6 - 7 دو جوان جابرى

3/ 8 - 9 جنادة بن حارث و فرزندش عمرو

3/ 10 جون، غلام ابو ذر

3/ 11 حبيب بن مظاهر

3/ 12 حجاج بن مسروق

3/ 13 حر بن يزيد رياحى

3/ 14 حنظلة بن اسعد شبامى

3/ 15 زهير بن قين

3/ 16 سعيد بن عبد الله حنفى

3/ 17 سويد بن عمرو

3/ 18 جوانى كه پدرش شهيد شده بود

3/ 19 ابو عمر شبيب بن عبد الله نهشلى

3/ 20 شوذب، همپيمان قبيله شاكر

3/ 21 عابس بن ابى شبيب

3/ 22 عبد الرحمان بن عبد ربه انصارى

3/ 23 عبد الله بن عمير كلبى

3/ 24 - 25 عبد الله و عبد الرحمان غفارى

3/ 26 - 27 عمر بن خالد صيداوى و همراهش

3/ 28 عمرو بن قرظه انصارى

3/ 29 مسلم بن عوسجه

3/ 30 نافع بن هلال

3/ 31 وهب بن وهب

3/ 32 يزيد بن زياد بن مهاصر

3/ 33 - 35 يزيد بن نبيط و دو پسرش

سخنى در باره ديگر ياران شهيد امام حسين عليه السلام

فصل چهارم شهادت فرزندان امام حسين عليه السلام

4/ 1 على اكبر عليه السلام

4/ 2 كودك خردسال

فصل پنجم شهادت فرزندان امير مؤمنان

5/ 1 ابو بكر بن على

5/ 2 جعفر بن على

5/ 3 عبد الله بن على

5/ 4 عثمان بن على

5/ 5 عباس بن على عليه السلام

5/ 6 محمد بن على

يادآورى

فصل ششم شهادت فرزندان امام حسن عليه السلام

6/ 1 قاسم بن حسن عليه السلام

دو نكته

6/ 2 ابو بكر بن حسن عليه السلام

6/ 3 عبد الله بن حسن

فصل هفتم شهادت فرزندان عبد الله بن جعفر

7/ 1 محمد بن عبد الله بن جعفر

7/ 2 عون بن عبد الله بن جعفر

فصل هشتم شهادت فرزندان عقيل

8/ 1 عبد الله بن مسلم بن عقيل

8/ 2 جعفر بن عقيل

8/ 3 عبد الرحمان بن عقيل

8/ 4 عبد الله اكبر، پسر عقيل

8/ 5 محمد بن ابى سعيد بن عقيل

فصل نهم شهادت سيد الشهدا

9/ 1 امام عليه السلام، لباسى را مىطلبد كه كسى بدان، رغبت نكند

9/ 2 خداحافظى امام عليه السلام با زنان

9/ 3 وصيتهاى امام عليه السلام

9/ 4 آخرين يارىخواهى امام عليه السلام براى اتمام حجت

9/ 5 نبرد انفرادى امام عليه السلام با دشمنانش

9/ 6 امام عليه السلام در پى آب

9/ 7 باران تير

9/ 8 اصابت تيرى به پيشانى امام عليه السلام

9/ 9 اصابت تيرى به سينه امام عليه السلام

9/ 10 اصات تيرى به گلوى امام عليه السلام

9/ 11 اصابت تيرى بر دهان امام عليه السلام

9/ 12 سخن گفتن زينب عليها السلام با عمر بن سعد

9/ 13 سخنان زينب عليها السلام هنگام شهادت برادر

9/ 14 هجوم بردن به خيمهها

9/ 15 احوال امام عليه السلام در لحظههاى پايانى زندگى

9/ 16 تعداد زخمهاى امام عليه السلام

9/ 17 قاتل امام عليه السلام در گزارشها

9/ 17 - 1 شمر

9/ 17 - 2 سنان بن انس

9/ 17 - 3 مشاركت سنان و خولى

9/ 18 بازگشت اسب بىسوار

سخنى در باره تعداد شهداى كربلا

دسته اول شهداى كربلا از ياران پيامبر خدا صلى الله عليه و آله

دسته دوم شهداى كربلا از ياران امام على عليه السلام

دسته سوم شهداى كربلا از خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله

دسته چهارم شهداى كربلا از ياران امام حسين عليه السلام

بخش پنجم پس از شهادت

فصل يكم نهايت سنگدلى

1/ 1 تاراج كردن وسايل امام عليه السلام

1/ 2 اسب دواندن بر پيكر مطهر امام عليه السلام

1/ 3 تاراج كردن خيمهها و غارت اموال دختران پيامبر صلى الله عليه و آله

1/ 4 آتش زدن خيمهها

1/ 5 شادى يزيد و امويان

فصل دوم نشانههاى شهادت امام عليه السلام

2/ 1 رؤياى ام سلمه

2/ 2 خون شدن تربت

2/ 3 رؤياى ابن عباس

2/ 4 خورشيدگرفتگى

2/ 5 برخاستن غبار سياه

2/ 6 سرخ شدن آسمان

2/ 7 خون گريستن آسمان

2/ 8 گريستن آسمان و زمين

2/ 9 خون تازه در زير سنگها

2/ 10 نداى فرشته

2/ 11 فرياد جبرئيل عليه السلام

2/ 12 خشك شدن درخت ام معبد

2/ 13 نشانههاى پديدار شده در اموال تاراج شده

توضيحى در باره حوادث خارقالعاده پس از شهادت امام حسين عليه السلام

فصل سوم به خاكسپارى شهيدان

3/ 1 حضور پيامبر صلى الله عليه و آله در خاكسپارى

3/ 2 به خاك سپارندگان امام عليه السلام و يارانش

3/ 3 جاى قبرهاى شهيدان

3/ 4 پيكر امام عليه السلام در گذر زمان دگرگون نشد

سخنى در باره كفن و دفن شهدا

گزارشى از دفن امام عليه السلام

دفن شهدا

روز دفن شهدا

فصل چهارم ماجراى سرهاى شهيدان

4/ 1 سر امام در خانه خولى

4/ 2 برده شدن سرها به وسيله قبيله قاتل

4/ 3 بر سر نيزه بردن سرها

4/ 4 فرستاده شدن سرهاى شهدا براى ابن زياد

4/ 5 سر امام در مجلس ابن زياد

4/ 6 گرداندن سرهاى شهدا در كوفه

4/ 7 فرستادن سرهاى شهدا به سوى يزيد

4/ 8 سر امام عليه السلام در مجلس يزيد

4/ 9 يزيد، سر امام عليه السلام را براى زنانش مىفرستد

4/ 10 آويختن سر امام در دمشق

4/ 11 چرخاندن سر امام در شهرها

4/ 12 روايات گوناگون در باره محل دفن سر سيدالشهداء

4/ 12 - 1 نجف، كنار قبر امير مؤمنان عليه السلام

4/ 12 - 2 كربلا

4/ 12 - 3 دمشق

4/ 12 - 4 مدينه

4/ 12 - 5 مصر

سخنى در باره محل دفن سر مقدس سيد الشهدا و سرهاى ديگر شهيدان

مدفن سرهاى ديگر شهيدان كربلا

فصل پنجم برخى كرامتهاى ديده شده از سر سيد الشهدا عليه السلام

5/ 1 قرآن خواندن بر سر نيزه

5/ 2 اسلام آوردن رهبر يهوديان

5/ 3 داستانى از زبان يكى از حاملان سر امام عليه السلام

فصل ششم از كربلا تا كوفه

6/ 1 روانه كردن خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله به كوفه

6/ 2 وداع خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله با شهيدان

6/ 3 چگونگى ورود خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله به كوفه

6/ 4 سخنرانى زينب عليها السلام در ميان كوفيان

6/ 5 سخنرانى فاطمه صغرا در ميان كوفيان

6/ 6 سخنرانى ام كلثوم در ميان كوفيان

6/ 7 سخنرانى امام زين العابدين عليه السلام در ميان كوفيان

6/ 8 احتجاج زيد بن ارقم با ابن زياد

6/ 9 احتجاج انس بن مالك با ابن زياد

6/ 10 رويارويى ابن زياد و زينب عليها السلام

6/ 11 رويارويى ابن زياد و امام زين العابدين عليه السلام

6/ 12 ايستادگى عبد الله بن عفيف در برابر ابن زياد و به شهادت رسيدنش

6/ 13 خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله در زندان ابن زياد

6/ 14 شهيد شدن دو نوجوان از خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله

سخنى در باره اسيران و بازماندگان واقعه كربلا

اسيران مرد بنى هاشم

اسيران زن بنى هاشم

بازماندگان از غير بنى هاشم

فصل هفتم از كوفه تا شام

7/ 1 روانه كردن خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله به شام

توضيحى در باره مسير كاروان اسيران كربلا، از كوفه به شام و از شام تا مدينه

مسير حركت كاروان اسيران كربلا، از كوفه به شام

راه نخست راه باديه

راه دوم راه كناره فرات

راه سوم راه كناره دجله

چند نكته قابل توجه

نتيجه نهايى

مسير حركت كاروان اسيران كربلا، از شام به مدينه

7/ 2 سختىهاى سفر شام

7/ 3 ورود خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله، به دمشق

7/ 4 گفتگوى امام زين العابدين عليه السلام و پيرمرد شامى

7/ 5 تبريك پيروزى به يزيد

7/ 6 خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله در مجلس يزيد

7/ 7 احتجاج ابو برزه با يزيد

7/ 8 مشاجره زينب عليها السلام و يزيد

7/ 9 گفتگوى تند امام زين العابدين عليه السلام و يزيد

7/ 10 سخنرانى زينب عليها السلام در مجلس يزيد

7/ 11 احتجاج عالم يهودى با يزيد

7/ 12 احتجاج امام زين العابدين عليه السلام با سخنران يزيد

7/ 13 سخنرانى امام زين العابدين عليه السلام در مسجد دمشق

7/ 14 پيشنهاد كشتن امام زين العابدين عليه السلام

7/ 15 خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله در زندان يزيد

7/ 16 ديدار منهال با امام زين العابدين عليه السلام و احوالپرسى او از ايشان

7/ 17 رؤياى سكينه عليها السلام

پژوهشى در باره انتساب رقيه به امام حسين عليه السلام

1 انتساب دخترى به نام رقيه به امام عليه السلام

2 وفات دخترى از امام حسين عليه السلام در خرابه شام

2/ 1 گزارش«كامل بهايى»

2/ 2 گزارش«روضة الشهدا»

2/ 3 گزارش«المنتخب» طريحى

2/ 4 گزارش«انوار المجالس»

2/ 5 گزارش«شعشعة الحسينى»

2/ 6 گزارش«الإيقاد»

3 مزار منسوب به رقيه

3/ 1 گزارش«تسلية المجالس»

3/ 2 گزارش«نور الأبصار»

3/ 3 گزارش«منتخب التواريخ»

فصل هشتم از شام تا مدينه

8/ 1 روى گرداندن مردم از يزيد

8/ 2 پشيمانى يزيد

8/ 3 دادن اجازه عزادارى براى شهيدان

8/ 4 خواستههاى امام زين العابدين عليه السلام از يزيد

8/ 5 آزاد گذاشتن امام زين العابدين عليه السلام براى بازگشت به مدينه

8/ 6 آماده شدن خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله براى بازگشت به مدينه

8/ 7 عبور خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله از كربلا

8/ 8 نخستين زائر قبر امام حسين عليه السلام از مردم

سخنى در باره بازگشت خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله به كربلا و ملاقات آنها با جابر در روز اربعين

يك بازگشت خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله به كربلا

الف - عدم بازگشت خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله به كربلا

ب - عدم بازگشت خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله به كربلا در اربعين اول

ج - بازگشت خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله به كربلا در اربعين دوم

د - بازگشت خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله به كربلا در غير اربعين

دو حضور جابر در اربعين اول در كربلا

سه ملاقات خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله با جابر در كربلا

8/ 9 بازگشت خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله به مدينه

8/ 10 پيروزى، از آن كيست؟

بخش ششم بازتاب شهادت امام حسين عليه السلام و فرجام كسانى كه در كشتن امام حسين عليه السلام و يارانش نقش داشتند

فصل يكم بازتاب شهادت امام در سخنان برخى شخصيتهاى نامدار

1/ 1 ام سلمه

1/ 2 عبد الله بن عباس

1/ 3 محمد بن حنفيه

1/ 4 انس بن مالك

1/ 5 زيد بن ارقم

1/ 6 ابو برزه اسلمى

1/ 7 براء بن عازب

1/ 8 عبد الله بن زبير

1/ 9 عبد الله بن عمر

1/ 10 عبد الله بن عمرو بن عاص

1/ 11 واثلة بن اسقع

1/ 12 مصعب بن زبير

1/ 13 حسن بصرى

1/ 14 ابراهيم نخعى

1/ 15 ابو عثمان نهدى

1/ 16 بشر بن غالب

1/ 17 ربيع بن خثيم

فصل دوم بازتاب كشته شدن امام حسين عليه السلام در ميان قاتلانش

2/ 1 يزيد بن معاويه

2/ 2 عبيد الله بن زياد

2/ 3 عمر بن سعد

2/ 4 شمر بن ذى الجوشن

2/ 5 شبث بن ربعى

2/ 6 مروان بن حكم

فصل سوم بازتاب كشته شدن امام حسين عليه السلام در ميان خانواده قاتلانش

3/ 1 همسر يزيد

3/ 2 دختر يزيد

3/ 3 معاوية بن يزيد

3/ 4 زنان خاندان ابو سفيان

3/ 5 مادر ابن زياد

3/ 6 همسر خولى

3/ 7 زنى از بنى بكر

3/ 8 همسر مالك بن نسير

فصل چهارم بازتاب حادثه كربلا در عراق و حجاز

4/ 1 بازتاب كشته شدن امام عليه السلام در كوفه

4/ 2 بازتاب كشته شدن امام عليه السلام در حجاز

فصل پنجم سرانجام كسانى كه در كشتن امام حسين عليه السلام و يارانش نقش داشتند

5/ 1 يزيد بن معاويه

5/ 2 عبيد الله بن زياد

5/ 3 عمر بن سعد

5/ 4 شمر بن ذى الجوشن

5/ 5 حصين بن نمير

5/ 6 عمرو بن حجاج

5/ 7 احبش بن مرثد

5/ 8 اسحاق بن حيوه حضرمى

5/ 9 بجدل بن سليم

5/ 10 بحر بن كعب

5/ 11 بشر بن سوط

5/ 12 تميم بن حصين

5/ 13 حرملة بن كاهل

5/ 14 حكيم بن طفيل

5/ 15 خولى بن يزيد

5/ 16 رشيد، غلام عبيد الله بن زياد

5/ 17 زرعه

5/ 18 زيد بن رقاد

5/ 19 سنان بن انس

5/ 20 عبد الرحمان بن ابى خشكاره بجلى

5/ 21 عبد الله بن ابى حصين

5/ 22 عبد الله بن حوزه

5/ 23 عبد الله بن عزره خثعمى

5/ 24 عبد الله بن عقبه

5/ 25 عثمان بن خالد بن اسير

5/ 26 عمرو بن صبيح

5/ 27 قيس بن اشعث

5/ 28 مالك بن نسير

5/ 29 محمد بن اشعث بن قيس

5/ 30 مرة بن منقذ بن نعمان عبدى

5/ 31 هانى بن ثبيت

5/ 32 كور بدريخت

5/ 33 مردى از بنى دارم

5/ 34 مردى از قبيله طى

5/ 35 مردى كه بوى قطران مىداد

سخنى در باره سرانجام قاتلان امام و كسانى كه ايشان را در برابر دشمن، تنها گذاشتند

نفرين پيامبر صلى الله عليه و آله

سرنوشت فاجعهآفرينان كربلا

1 زوال حكومت خاندان ابو سفيان

2 كوتاهى عمر و بيمارىهاى خطرناك

3 كشته شدن بسيارى از آنان در قيام مختار

4 سلطه حجاج بن يوسف

5 سختترين كيفرها در آخرت

بخش هفتم عزادارى و گريه براى امام حسين عليه السلام

فصل يكم سوگوارى

1/ 1 تشويق به سوگوارى براى امام حسين عليه السلام

1/ 2 سوگوارى در دهه اول محرم

1/ 3 نخستين برگزار كننده سوگوارى

1/ 3 - 1 سوگوارى در كربلا

الف - مرثيهسرايى زينب عليها السلام بر جنازه برادر

ب - مرثيهسرايى ام كلثوم

ج - مرثيهسرايى دختران پيامبر صلى الله عليه و آله هنگام عبور از كنار كشتگان

د - مرثيهسرايى رباب

1/ 3 - 2 سوگوارى در كوفه

1/ 3 - 3 سوگوارى در شام

1/ 3 - 4 سوگوارى در مدينه

الف - نخستين نالهاى كه در مدينه بلند شد

ب - هنگام دريافت خبر

ج - هنگام بازگشت خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله

د - مرثيه ام البنين

ه - نوحهسرايى سه ساله براى امام حسين عليه السلام

و - تداوم سوگوارى خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله تا كشته شدن ابن زياد

1/ 4 نخستين سياهپوش در سوگ امام حسين عليه السلام

1/ 4 - 1 ام سلمه

1/ 4 - 2 زنان بنى هاشم

فصل دوم مصيبتخوانى براى امام حسين عليه السلام

2/ 1 تشويق به مصيبتخوانى براى امام حسين عليه السلام

2/ 2 درود فرستادن بر امام حسين عليه السلام هنگام ياد كردن از ايشان

2/ 3 به ياد مصيبت امام حسين عليه السلام بودن، در هنگام آشاميدن آب

2/ 4 يادكرد مصيبتهاى امام حسين عليه السلام در محضر امام باقر عليه السلام

2/ 5 يادكرد مصيبتهاى امام حسين عليه السلام در محضر امام صادق عليه السلام

2/ 6 اندوه فراوان امام صادق عليه السلام به هنگام يادكرد مصيبت جدش

فصل سوم اهميت و آداب روز عاشورا

3/ 1 بزرگى مصيبت عاشورا

3/ 2 آداب روز عاشورا

3/ 2 - 1 تعطيل كردن كارهاى روزانه

3/ 2 - 2 پرهيز از كامجويى

3/ 2 - 3 شدت اندوه و گريه

3/ 2 - 4 تسليت گفتن به يكديگر، بدان گونه كه روايت شده

3/ 2 - 5 نماز و دعا و زيارت، بدان گونه كه روايت شده

سخنى در باره حكم روزه روز عاشورا

فصل چهارم گريستن و گرياندن بر سيد الشهدا عليه السلام و يارانش

4/ 1 تشويق به اندوه و گريه و بىتابى بر شهيدان كربلا

توضيحى در باره«أنا قتيل العبرة»

4/ 2 ثواب گريه كردن بر آنان

4/ 3 ثواب شعرخوانى در مصيبت آنان

4/ 4 گريه پيامبر صلى الله عليه و آله و خاندانش

4/ 5 گريه پدرش امام على عليه السلام

4/ 6 گريه مادرش فاطمه عليها السلام دختر پيامبر خدا صلى الله عليه و آله

4/ 7 گريه امام حسين عليه السلام بر خانواده و يارانش

4/ 7 - 1 گريه امام عليه السلام بر مسلم بن عقيل

4/ 7 - 2 گريه امام عليه السلام بر قيس بن مسهر

4/ 7 - 3 گريه امام عليه السلام بر پسرش على اكبر عليه السلام

4/ 7 - 4 گريه امام عليه السلام بر برادرش عباس عليه السلام

4/ 7 - 5 گريه امام عليه السلام بر قاسم بن حسن عليه السلام

4/ 8 گريه خواهرش زينب عليها السلام

4/ 9 گريه امام زين العابدين عليه السلام

4/ 10 گريه امام باقر عليه السلام

4/ 11 گريه امام صادق عليه السلام

4/ 12 گريه امام كاظم عليه السلام

4/ 13 گريه امام رضا عليه السلام

4/ 14 آنچه از ناحيه مقدسه صادر شده

4/ 15 گريه فرشتگان

4/ 16 گريه جنيان

4/ 17 گريه حيوانات گوناگون

4/ 18 گريه دوزخ

4/ 19 گريه آسمان و زمين و همه چيز

سخنى درباره شادى و غم در غير انسان

فصل پنجم دو زيارت منسوب به ناحيه مقدسه

5/ 1 زيارت نخست، به روايت«المزار الكبير»

5/ 2 زيارت دوم، به روايت«الإقبال»

سخنى درباره ميزان اعتبار دو زيارت منسوب به ناحيه مقدسه

ميزان اعتبار زيارت نخست(مشهور به«زيارت ناحيه مقدسه»)

ميزان اعتبار زيارت دوم(مشهور به«زيارت شهدا»)

١٠٠٠ ص

١٠٠١ ص

١٠٠٢ ص

١٠٠٣ ص

١٠٠٤ ص

١٠٠٥ ص

١٠٠٦ ص

١٠٠٧ ص

١٠٠٨ ص

١٠٠٩ ص

١٠١٠ ص

١٠١١ ص

١٠١٢ ص

١٠١٣ ص

١٠١٤ ص

١٠١٥ ص

١٠١٦ ص

١٠١٧ ص

١٠١٨ ص

١٠١٩ ص

١٠٢٠ ص

١٠٢١ ص

١٠٢٢ ص

١٠٢٣ ص

١٠٢٤ ص

١٠٢٥ ص

١٠٢٦ ص

١٠٢٧ ص

١٠٢٨ ص

١٠٢٩ ص

١٠٣٠ ص

١٠٣١ ص

١٠٣٢ ص

١٠٣٣ ص

١٠٣٤ ص

١٠٣٥ ص

١٠٣٦ ص

١٠٣٧ ص

١٠٣٨ ص

١٠٣٩ ص

١٠٤٠ ص

١٠٤١ ص

١٠٤٢ ص

١٠٤٣ ص

١٠٤٤ ص

١٠٤٥ ص

١٠٤٦ ص

١٠٤٧ ص

گزيده شهادت نامه امام حسين بر پايه منابع معتبر - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٨١ - ٥/ ٥ عباس بن على عليه السلام

روز قيامت، به او رَشك مى‌برند.

كنيه آن بزرگوار، ابو الفضل و ابو قِربه (صاحب مَشك) و القابش سقّا و قمر بنى‌هاشم است.

عبّاس عليه السلام، قامتى بلند، سينه‌اى سِتَبر، بازوانى توانمند و چهره‌اى بس زيبا داشت، بدان‌سان كه او را «ماه بنى‌هاشم» مى‌گفتند.

او از آغاز قيام ابا عبد اللَّه الحسين عليه السلام، همراه و همدل ايشان و در هنگامه نبرد كربلا، پرچمدار سپاه او بود. عبّاس عليه السلام، در روزهاى سخت محاصره امام عليه السلام و يارانش، سقايت سپاه و آب‌رسانى به كودكان را بر عهده داشت.

او در آستانه شب عاشورا، در جمع همراهان حسين عليه السلام، هنگامى كه امام عليه السلام از آنها خواسته بود تا بروند و ايشان را تنها بگذارند اوّلين كسى بود كه با جملاتى سرشار از عشق و ايمان، و آكَنده از ايثار، هم‌گامى و جان‌فشانى‌اش را اعلام كرد.

عبّاس عليه السلام، در كلام امامان عليهم السلام، به ايثار، تيزبينى، استوارى در ايمان، جهاد عظيم، آزمايش نيكو و داشتن جايگاه رَشك‌آور در قيامت، ستوده شده است.

عبّاس عليه السلام، در هنگام شهادت، ٣٤ سال داشت. بنا بر اين، در حدود سال ٢٦ هجرى به دنيا آمده است. در «زيارت ناحيه مقدّسه»، در باره او آمده است:

السَّلامُ عَلَى أبي الفَضلِ العَبّاسِ بنِ أميرِ المُؤمِنينَ، المُواسي أخاهُ بِنَفسِهِ، الآخِذِ لِغَدِهِ مِن أمسِهِ، الفادي لَهُ الواقي، السّاعي إلَيهِ بِمائِهِ، المَقطوعَةِ يَداهُ، لَعَنَ اللَّهُ قاتِلَيهِ يَزيدَ بنَ الرُّقادِ الحيتي وحَكيمَ بنَ الطُّفيلِ الطّائِيَ‌[١].

سلام بر ابوالفضل عبّاس، فرزند امير مؤمنان؛ از خود در گذرنده با جان براى برادر، برگيرنده از ديروزش براى فردايش، فدايىِ او، نگهدارنده، كوشنده براى رساندن آب به او، و كسى كه دست‌هايش بُريده شد! خداوند، قاتلانش يزيد بن رُقاد حيتى و حَكيم بن طُفَيل طايى را لعنت كند!

گفتنى است كه در شمارى از منابع متأخّر، مطالبى در باره ابو الفضل العبّاس عليه السلام‌

[١] لباب الأنساب: ج ١ ص ٤٠١.