گزيده شهادت نامه امام حسين بر پايه منابع معتبر - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٦ - ١ مقتل الحسين عليه السلام المنسوب إلى أبى مخنف
سوگمندانه بايد گفت كه اصل كتاب ابو مخنف، مفقود است و ما تنها مىتوانيم از جمعآورى گزارشهاى مورّخان، به بخشى از كتاب او دست يابيم. در دوره معاصر، افراد متعدّدى، از جمله آقايان: محمّدباقر محمودى، حسن غفارى، سيّد الجميلى و محمّدهادى يوسفى غروى، به اين كار، همّت گماشته و بخشهايى از كتاب ابو مخنف را كه طبرى و ديگران در آثار خود، گزارش كردهاند، گرد آورده و با نامهاى: عَبَراتُ المصطفَين، مقتل الحسين عليه السلام، استشهاد الحسين عليه السلام و وقعة الطف منتشر ساختهاند.[١]
پيش از اين گردآورىها، كتابى ناشناخته به نام مقتل أبى مخنف- كه ما از آن، با عنوان مقتل الحسين عليه السلام المنسوب إلى أبى مخنف ياد كردهايم و مىكنيم- منتشر شده است كه نه تنها دليلى بر صحّت انتساب آن به ابو مخنف در دست نيست، بلكه تفاوت فراوان و آشكار مطالب آن با نقل طبرى از ابو مخنف، قرينه نادرستىِ اين انتساب است. دليل ديگر، وجود برخى مطالب موهن نسبت به شخصيت بزرگوار امام حسين عليه السلام در اين كتاب است كه تأليف يافتن آن، توسط موّرخى عالِم و موثّق، همچون ابو مخنف، را بسى بعيد مىنمايد.
جالب توجّه، آن كه ميان اين كتاب چاپ شده ناشناخته، با متن برخى نسخههاى خطّىِ آن، تفاوتِ بيش از حدّ متعارف نيز به چشم مىخورد و زمينه اعتماد به آن را از ميان مىبرد.[٢]
[١] گفتنى است: ابو على محمّد بن محمّد بَلعمى( م ٣٦٣ ق)، وزير سامانيان، ترجمهاى آزاد( با افزودههاى ارزشمند تاريخى) از تاريخ الطبرى انجام داده كه به تاريخ بلعمى مشهور است و بخشى از آن، با عنوان: قيام سيد الشهدا حسين بن على عليه السلام و خونخواهى مختار به روايت طبرى و انشاى ابو على بلعمى، به كوشش محمد سَرور مولايى، گزينش و منتشر شده است.
[٢] اين كتاب( مقتل أبى مخنف) در آخر بحار الأنوار به چاپ رسيده است؛ امّا نسخهاى خطّى از آن( به تاريخ كتابت ١١٣٠ ق) نيز در كتابخانه دار الحديث نگاهدارى مىشود كه برخى اضافاتِ فاحش نسخه چاپى متداول، مانند: سند كتاب( ص ٢٥) و روايت از كلينى( ص ١٢)- كه موجب بىاعتبارى متن چاپى شدهاند- را ندارد( ر. ك: فهرست نسخههاى خطّى كتابخانه تخصّصى مركز تحقيقات دار الحديث: ج ١ ص ١٢٩؛ فهرستگان نسخههاى خطّى حديث و علوم حديث شيعه: ج ٥ ص ٥٤٠).