دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦١ - ٣/ ١٥ پيوند درشتى و نرمى

دهقانانِ منطقه‌ات، از درشتى‌ات شكايت كرده‌اند و من در كار آنان نگريستم و خيرى نديدم. بايد موضع تو ميانه باشد: نرمى‌اى آميخته با درشتى. [البته‌] بدون ستم و كم گذاشتن. چرا كه آنان، گرچه با خوارى، ما را به سر و سامان مى‌رسانند. پس حقّى را كه بر آنان دارى، از ايشان با خوارى بستان و غيرِ خدا را دوست مگير. خداوند عز و جل فرموده است: «از غيرِ خودتان دوست و هم‌راز مگيريد. آنان از هيچ نابكارى در حقّ شما كوتاهى نورزند» و خداوند عز و جل درباره اهل كتاب فرموده است: «يهود و نصارا را به عنوان دوست، انتخاب مكنيد» و خداوند تبارك و تعالى فرموده است: «و هر كس از شما آنها را به دوستى گيرد، از آنان خواهد بود». با گرفتن مالياتشان، آنان را آزرده‌خاطر ساز و در برابر آنان، آماده باش و از ريختن خون آنان، برحذر باش. والسلام!

١٤١٩. امام على ٧ در نامه‌اش به يكى از كارگزارانش: پس از حمد و سپاس خداوند؛ تو از آنانى كه در يارىِ دين، از آنان پشتيبانى خواهم و خودستايى گنهكاران را با او از بين بَرَم، و رخنه مرزهاى بيم‌آور را با او ببندم. پس در آنچه برايت مهمّ است، از خداوند، كمك بجو و درشتى و نرمى را درهم‌آميز و آن‌جا كه مهربانى بايد، مهربانى پيشه كن و آن‌جا كه جز درشتى به كار نيايد، درشتى پيش گير. در برابر شهروندان، فروتن باش و با آنان، گشاده‌رويى كن و نرمخويى نما. با آنان، يكسان رفتار نما در نگاه با گوشه چشم، و نگاه خيره، و در اشاره و تحيّت گفتن؛ تا بزرگان، در تو طمعِ ستم نكنند و ناتوانان، از عدالتت مأيوس نگردند. والسلام‌[١]!

[١]. و در الأمالى، مفيد نوشته شده كه اين نامه را پس از كشته شدن محمّد بن ابى بكر به مالك اشتر نوشت؛ ولى بر حسب ظاهر درست نيست؛ چرا كه شهادت محمّد بن ابى بكر، پس از شهادت مالك رُخ داده است( الأمالى، مفيد: ص ٨٠ ح ٤).