دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٩٣ - الف آموزش سپاهيان

كنيد، پيش از آن‌كه آنان را [به راه راست‌] فرا خوانيد و درِ عذر را به رويشان ببنديد.

١٧٤٣. امام على ٧ از نامه‌اش به گروهى از فرماندهان سپاهش: اگر [دشمنان‌] به سايه فرمانبرى بازگشتند، اين همان است كه ما دوست مى‌داريم، و اگر كار آنان به جدايى و نافرمانى كشيد، آن را كه فرمانت بَرَد، به سوى آن‌كه نافرمانى كند، برانگيز؛ و بى‌نياز باش بدان كه فرمانت بَرَد از آن‌كه از يارى‌ات پاى پس نهد؛ زيرا آن كه جنگ را خوش ندارد، نبودنش بهتر از بودن است و نشستنش از برخاستن، سودمندتر است.

١٧٤٤. امام على ٧: اگر دشمن بر شما يورش آورد، پس بر درِ خندق‌ها آرايش گيريد كه در آن‌جا جز شمشيرها چيزى نيست، و پس از منظّم كردن صف‌ها بر زمين، استوار باشيد. به صورت دشمنان منگريد و شمارِ آنان، شما را به وحشت نيندازد و به سرزمين‌ها [و جبهه‌] خود بنگريد؛ و اگر بر شما حمله‌ور شدند، بر روى اسب‌ها خم شويد و در پناه سپرها پنهان شويد، [چونان‌] دژى محكم كه شكافى در آن نيست؛ و اگر پشت كردند، با شمشيرها بر آنها حمله‌ور شويد. اگر ايستادند، شما هم در سمتى ديگر بايستيد، و اگر فرار كردند، به سويشان بشتابيد و به جستجويشان برخيزيد.

١٧٤٥. امام على ٧: اگر خداى ناكرده در ميان شما شكستى رُخ داد، جمع شويد و خدا را ياد كنيد و يادآوريد آنچه بر گُريختگان از نبرد، وعده [كيفر] داده شده است و آن را كه در حال پشت كردن به دشمن ديديد، نكوهش كنيد. پرچم‌ها را گردآورده، يكى كنيد. چابك سواران، در بازگرداندن فراريان به سوى جمعيت و لشكر، شتاب كنند، و هركس در مخفيگاه‌هاست، به سوى شما كوچ كند. وقتى كناره‌هاى لشكر گِرد آمد و نيرو و توان به شما رسيد و حالت شكست‌خوردگى از ميان شما رخت بربست، لشكر را به فرماندهان بسپاريد و جهت‌ها (يگان‌ها) را استوار سازيد و نبرد كنيد؛ و از خداوند يارى جوييد و شكيبايى كنيد كه در پايدارى به هنگام شكست و يورش مردى دلاور بر دشمن، پاداشى بزرگ است.