دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٥ - ٣/ ١١ ٣ شريح قاضى

چنان بر تو سخت بگيرم كه تو را اندكْ‌مال كند و بارِ هزينه عيال، بر دوشت سنگينى كند، مگر اين‌كه آنچه از مال خراج از ميان‌رفته، برعهده گيرى.

ر. ك: ج ١٣ ص ٢٠٣ (زياد بن أبيه).

٣/ ١١ ـ ٣

شُرَيح قاضى‌

١٤٠٠. نهج البلاغه: گزارش شده كه شريح بن حارث، قاضى امير مؤمنان، خانه‌اى در دوران حكومت وى، به هشتاد دينار خريدارى كرد. اين خبر به على ٧ رسيد. شريح را خواست و به وى فرمود: «به من خبر رسيده است كه خانه‌اى را به هشتاد دينار خريده‌اى و برايش سند نوشته‌اى و گواهانى بر آن گرفته‌اى».

شريح گفت: همين‌طور است، اى اميرمؤمنان!

[راوى گويد:] خشم‌آلود به وى نگاه كرد و فرمود: «اى شريح! بدان كه به زودى كسى سراغت آيد كه در سندت ننگرد و از گواهانت نپرسد، تا اين‌كه تو را از خانه بيرون كرده، به گور، تسليمت كند، برهنه از همه چيز. اى شريح! بنگر مبادا اين خانه را از ثروت ديگران خريده باشى يا پول آن را از غيرِ حلال به دست آورده باشى، كه در اين صورت، در دنيا و آخرت، زيان ديده‌اى. بدان اگر به هنگام خريد نزد من مى‌آمدى، برايت سندى اين چنين مى‌نوشتم كه اين خانه را به يك درهم يا بيشتر نمى‌خريدى. آن سند، چنين است:

اين است آنچه را كه بنده‌اى خوار، از مرده‌اى كه او را براى كوچ حركت داده‌اند، خريده است. از او خانه‌اى از خانه‌هاى فريب، خريده است، در كويى كه سپرى‌شوندگان و تباه‌شوندگان در آن جاى دارند. اين خانه، از چهار سو در اين چهار حد، جاى گرفته است:

حدّ نخست، بدان جا كه آسيب‌ها و بلاها در كمين است؛ حدّ دوم، بدان‌جا كه مصيبت‌ها جايگزين است؛ حدّ سوم، به هوسى كه تباه سازد؛ و حدّ چهارم، به شيطانى كه گمراه كند؛ و درِ خانه، به حدّ چهارم باز مى‌شود.