دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٤٥ - ٥/ ١٢ حمايت از طبقههاى پايين جامعه

٥/ ١٢

حمايت از طبقه‌هاى پايين جامعه‌

١٥٢٦. امام على ٧ از نامه‌اش به قثم بن عباس: در آنچه از اموال خدا نزد تو گرد آمده است، بنگر. پس آنها را در اختيار عائله‌مندان و گرسنگان، كه نزديك تواند، قرار ده [و تلاش كن‌] كه به دست نيازمندان و تهى‌دستان برسد، و آنچه باقى ماند، به سوى ما بفرست تا در ميان آنها كه نزد مايند، قسمت كنيم.

١٥٢٧. امام على ٧ در سفارش‌نامه‌اش به مالك اشتر: پس خدا را، خدا را در طبقه پايين‌دست از مردم! آنان كه چاره‌اى ندارند از تنگ‌دستان و نيازمندان و بينوايان و زمينگيران، كه در ميان آنان، هم افراد قانع هست و هم نيازمندانى كه روى سؤال ندارند؛ و پاس دار حقّى را كه خداوند براى آنان، نگهبانى‌اش را به تو سپرده است؛ و بخشى از بيت المال را به آنان اختصاص ده و بخشى از غلّه زمين‌هاى غنيمتى و خالص در هر شهر را به آنان ببخش؛ چرا كه دوردستان آنان را همان حقّى است كه براى نزديكان آنهاست و تو نگهبان حقوق همه آنهايى. مبادا فرو رفتن در نعمت، تو را از آنان باز دارد؛ چرا كه پرداختن به كارهاى مهم، تو را معذور نمى‌دارد در ضايع كردن كارهاى كوچك. پس از رسيدگى به كارشان دريغ مدار و به آنان، روى ترش مكن.

و به كارهاى كسى كه به تو دسترس ندارد، بنگر. آنان كه ديده‌ها خوارشان شمارند و مردم، تحقيرشان كنند. براى رسيدگى به حال اينان، جماعتى بگذار كه بدانها اعتماد دارى‌از خداترسان و فروتنان، تا خواست‌هاى آنان را به تو رساند، و در ميان آنان، چنان رفتار كن كه عذرى نزد خداوند داشته باشى آن روز كه او را ملاقات مى‌كنى؛ چرا كه اين گروه از ميان مردمان، به انصافْ نيازمندتر از ديگران‌اند و در اداى حقّ همگان، چنان باش كه نزد خداوند، معذور باشى.

يتيمان و كهن‌سالانى را كه چاره‌اى ندارند و خود را در معرض سؤال قرار