دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٢٩ - د اقامه حجت، پيش از نبرد

ب پرهيز از دعوت به پيكار

١٧٨٩. امام على ٧ به فرزندش حسن ٧: تو هيچ‌گاه به پيكارْ دعوت مكن، و اگر به پيكار دعوت شدى، پاسخ ده؛ چرا كه دعوت‌كننده به پيكار، ستمكار است و ستمكار، شكست‌خورده [و خوار] است.

ج مصونيت سياسى فرستادگان‌

١٧٩٠. امام على ٧ اگر بر مردى از دشمنْ دست يافتيد و او ادّعا داشت كه فرستاده به سوى شماست، اگر اين امر از او محرز شد و شاهدى بر آن آورد، پس به او آسيبى مرسانيد تا پيغامش را برسانَد و نزد يارانش باز گردد؛ امّا اگر شاهدى بر سخنش نيافتيد، اين ادّعا را از او نپذيريد.

د اقامه حجّت، پيش از نبرد

١٧٩١. السنن الكبرى به نقل از براء بن عازب: على ٧ مرا به سوى خوارج در نهروان فرستاد. پيش از كارزار، سه مرتبه آنان را [به هدايتْ‌] دعوت نمودم.

١٧٩٢. امام على ٧ از نامه‌اش به كسانى از مردم صنعا[١] و جَنَد[٢] كه دشمنى نمودند و پيمان شكستند: هنگامى كه فرستاده‌ام به سوى شما آمد، پراكنده شويد و به محلّ سكونت خودْ بازگرديد، تا شما را عفو كنم و از نادانتان بگذرم‌و دور شده را حفظ كنم‌و در ميان شما با حكم‌قرآن، رفتار كنم. امّا اگر چنين نكنيد، آماده آمدن سپاهى باشيد نيرومند، با انبوه سواره‌ها كه‌سراغ آن كسى بروند كه طغيان و نافرمانى كند، و لِه شويد، مانند لِه شدن در آسياب.

آن‌كه نيكى كند، به خود نيكى كرده است، و آن‌كه بدى كند، به خود بدى كرده است؛ و پروردگار تو ستم‌كننده بر بندگان نيست.

ر. ك: ج ٥ ص ٥٨١ (حجت آوردن در ميدان نبرد).

ج ٦ ص ٤٦٣ (دليل‌آورى در ميدان نبرد).

[١]. پايتخت يمن. در جنوب حجاز و شمال عدن قرار گرفته است. صنعا از مهم‌ترين شهرهاى شبه جزيره آن روزگار بوده است( تقويم البلدان: ص ٩١).

[٢]. شهرى در ٤٥ فرسخى صنعا كه در آن، مسجد جامع معاذ بن جبل قرار دارد و اكثر ساكنان آن شيعه‌اند.