١٧٨. الملهوف: ابن زياد، دستور داد بُكَير بن حُمران، مسلم را به بالاى قصر ببرد و بكشد. او مسلم را بالا برد و مسلم، تسبيح خداى متعال مى‌گفت و استغفار مى‌كرد و بر پيامبر صلى اللَّه عليه و آله درود مى‌فرستاد. بُكَير، گردن مسلم را زد و از بالاى قصر پايين آمد، در حالى كه وحشت‌زده بود.

ابن زياد به وى گفت: چه شده است؟

گفت: اى امير! به هنگام كشتن مسلم، مردى سياه و زشت‌چهره در برابر خود ديدم كه انگشتش را دندان مى‌گرفت- يا گفت: لبش را مى‌گزيد-. چنان بى‌تاب شدم كه سابقه نداشت.

ابن زياد گفت: شايد وحشت كرده‌اى![٢]

[١] خَرَجَ عُمارَةُ بنُ صَلحَبٍ الأَزدِيُّ- وكانَ مِمَّن أرادَ نُصرَةَ مُسلِمٍ- فَأَخَذَهُ أصحابُ ابنِ زِيادٍ فَأَتَوهُ بِهِ، فَأَمَرَ بِهِ فَضُرِبَت عُنُقُهُ فِي الأَزدِ، وبَعَثَ بِرَأسِهِ مَعَ رَأسِ مُسلِمٍ وهانِئٍ إلى يَزيدَ بنِ مُعاوِيَةَ، وكانَ رَسولُهُ بِهذِهِ الرُّؤوسِ هانِئَ بنَ أبي حَيَّةَ الوادعِيَّ مِن هَمدانَ ١٩٤

( أنساب الأشراف: ج ٢ ص ٣٤١).

[٢] مختار بن ابى عُبَيد بن مسعود ثقفى- كه كنيه‌اش ابو اسحاق است-، در سال هجرت به دنيا آمد. او پيامبر صلى اللَّه عليه و آله را نديد و از ايشان روايتى ندارد. وى از صاحبان فضيلت و نيكوكار به شمار مى‌رفت، تا اين كه براى خونخواهى امام حسين عليه السلام قيام كرد و گروه بسيارى از شيعيان كوفه، نزد او اجتماع كردند و او بر كوفه مسلّط شد و قاتلان حسين عليه السلام را به چنگ آورد و آنان را كشت. گفته‌اند او نماينده محمّد بن حنفيّه در خونخواهى بوده است. ابراهيم بن اشتر به همراه لشكرى به وى ملحق شد و ابن زياد و گروهى ديگر را كشت. بدين جهت، بسيارى از مسلمانان، او را دوست دارند. وى در اين راه، امتحان‌هاى خوبى داد. او براى ابن عبّاس و ابن حنفيّه و ... پول مى‌فرستاد و آنان مى‌پذيرفتند. خواهر مختار، همسر ابن عمر بود. مُصعَب بن زبير، از بصره به همراه گروه بسيارى از اهل كوفه و بصره به سمت او حركت كرد و مختار را در سال ٦٧ ق، كشت.

ديدگاه شخصيت‌هاى شيعه و اهل سنّت در باره او و عقيده‌اش و قيامش، گوناگون است. البتّه همه اتّفاق دارند كه پيش از قيام، داراى حُسنِ حال بوده است. براى بررسى شخصيّت و قيام مختار، ر. ك: دانش‌نامه امام حسين عليه السلام: ج ٩ ص ٩( بخش دهم: بازتاب شهادت امام حسين عليه السلام/ درآمد).