و در بخش دوم، اصلاح امّت، احياى سنّت، امر به معروف و نهى از منكر، مبارزه با سلطان ستمگر، و عزّت و آزادگى را مطرح مى‌سازد، چنان كه در اين باره از امام حسين عليه السلام روايت شده كه مى‌فرمايد:

إنّى لَم أخرُج أشِراً وَ لا بَطِراً وَ لا مُفسِداً وَ لا ظالِماً، وَ إنَّما خَرَجتُ لِطَلَبِ النَّجاحِ وَ الصَّلاحِ فى امَّةِ جَدّى مُحَمَّدٍ صلى اللَّه عليه و آله، اريدُ أن آمُرَ بِالمَعروفِ وَ أنهى عَنِ المُنكَرِ، وَ أسيرَ بِسيرَةِ جَدّى مُحَمَّدٍ صلى اللَّه عليه و آله، وَ سيرَةِ أبى عَلىِّ بنِ أبى طالِبٍ ...، فَمَن قَبِلنى بِقَبولِ الحَقِّ فَاللَّهُ أولى بِالحَقِّ، ومَن رَدَّ عَلَىَّ هذا أصبِرُ حَتّى يَقضِىَ اللَّهُ بَينى وبَينَ القَومِ بِالحَقِّ، ويَحكُمَ بَينى وبَينَهُم بِالحَقِّ، وهُوَ خَيرُ الحاكِمينَ‌[١].

به درستى كه من از روى سرمستى و سركشى و فسادانگيزى و ستمگرى، قيام نكرده‌ام؛ بلكه براى تحقّق رستگارى و صلاح در امّت جدّم محمّد صلى اللَّه عليه و آله قيام كرده‌ام. مى‌خواهم امر به معروف و نهى از منكر نمايم و به سيره جدّم محمّد صلى اللَّه عليه و آله و پدرم على بن ابى طالب عليه السلام، رفتار كنم .... آن كه مرا به حقّانيت پذيرفت، [بداند كه‌] خداوند، سرچشمه حق است [و پاداش او را خواهد داد] و اگر كسى در اين دعوت، دستِ رد بر سينه من زند، شكيبايى مى‌ورزم تا خداوند، ميان من و اين گروه، بر پايه حقيقت، داورى كند و به حقيقت، حكم دهد، كه او بهترينِ داورى‌كنندگان است.

جز اين سخنان و نوشته‌ها، تحليل شئون امامت‌[٢] نيز اعمال و رفتارى را كه امام حسين عليه السلام در پيش گرفته، اقتضا مى‌كند. امام حسين عليه السلام، براى تبيين دين و حفظ آن از نابودى و تحريف، اجراى دين و الگو بودن، حائز مقام امامت شده بود و اين شئون، مى‌بايست بر رفتار و گفتار و انديشه ايشان سايه مى‌افكند، و چگونه حادثه‌اى به اين بزرگى را مى‌توان جدا از اين اهداف، تحليل كرد؛ حادثه‌اى كه در آن، خون پاك انسان‌هاى بزرگى بر زمين ريخت.

[١] الفتوح: ج ٥ ص ٢١، مقتل الحسين عليه السلام، خوارزمى: ج ١ ص ١٨٨.

[٢] از جمله، وظايف و اختيارات امام و شروط و لوازم مَنصب امامت.