أبكار الأفكار في أصول الدين
(١)
٥ ص
(٢)
١٩ ص
(٣)
٢١ ص
(٤)
٢٣ ص
(٥)
٢٦ ص
(٦)
٣٠ ص
(٧)
٣٦ ص
(٨)
٣٩ ص
(٩)
٤١ ص
(١٠)
٤٣ ص
(١١)
٤٣ ص
(١٢)
٤٦ ص
(١٣)
٥٣ ص
(١٤)
٥٥ ص
(١٥)
٥٥ ص
(١٦)
٥٥ ص
(١٧)
٥٦ ص
(١٨)
٥٦ ص
(١٩)
٥٩ ص
(٢٠)
٥٩ ص
(٢١)
٦٠ ص
(٢٢)
٦١ ص
(٢٣)
٦١ ص
(٢٤)
٦٤ ص
(٢٥)
٦٤ ص
(٢٦)
٦٥ ص
(٢٧)
٦٥ ص
(٢٨)
٦٦ ص
(٢٩)
٦٦ ص
(٣٠)
٦٧ ص
(٣١)
٦٨ ص
(٣٢)
٦٩ ص
(٣٣)
٧٠ ص
(٣٤)
٧١ ص
(٣٥)
٧٢ ص
(٣٦)
٧٤ ص
(٣٧)
٧٧ ص
(٣٨)
٧٩ ص
(٣٩)
٧٩ ص
(٤٠)
٨١ ص
(٤١)
٩٣ ص
(٤٢)
٩٤ ص
(٤٣)
٩٤ ص
(٤٤)
٩٦ ص
(٤٥)
٩٧ ص
(٤٦)
٩٧ ص
(٤٧)
٩٨ ص
(٤٨)
١٠٣ ص
(٤٩)
١٠٩ ص
(٥٠)
١١٧ ص
(٥١)
١٢٠ ص
(٥٢)
١٢٣ ص
(٥٣)
١٢٦ ص
(٥٤)
١٣٠ ص
(٥٥)
١٣٤ ص
(٥٦)
١٣٨ ص
(٥٧)
١٤٣ ص
(٥٨)
١٤٦ ص
(٥٩)
١٤٩ ص
(٦٠)
١٥٠ ص
(٦١)
١٥٧ ص
(٦٢)
١٦٠ ص
(٦٣)
١٦٤ ص
(٦٤)
١٦٤ ص
(٦٥)
١٦٤ ص
(٦٦)
١٦٤ ص
(٦٧)
١٦٥ ص
(٦٨)
١٦٩ ص
(٦٩)
١٧١ ص
(٧٠)
١٧٤ ص
(٧١)
١٧٧ ص
(٧٢)
١٧٩ ص
(٧٣)
١٨٣ ص
(٧٤)
١٨٧ ص
(٧٥)
١٩٢ ص
(٧٦)
١٩٦ ص
(٧٧)
٢٠٠ ص
(٧٨)
٢٠٢ ص
(٧٩)
٢٠٨ ص
(٨٠)
٢١١ ص
(٨١)
٢١٣ ص
(٨٢)
٢١٣ ص
(٨٣)
٢١٥ ص
(٨٤)
٢١٦ ص
(٨٥)
٢١٨ ص
(٨٦)
٢١٩ ص
(٨٧)
٢٢٠ ص
(٨٨)
٢٢٢ ص
(٨٩)
٢٢٣ ص
(٩٠)
٢٢٤ ص
(٩١)
٢٢٤ ص
(٩٢)
٢٣١ ص
(٩٣)
٢٣٣ ص
(٩٤)
٢٣٥ ص
(٩٥)
٢٣٨ ص
(٩٦)
٢٣٨ ص
(٩٧)
٢٣٩ ص
(٩٨)
٢٤١ ص
(٩٩)
٢٤٣ ص
(١٠٠)
٢٤٤ ص
(١٠١)
٢٤٤ ص
(١٠٢)
٢٤٧ ص
(١٠٣)
٢٤٩ ص
(١٠٤)
٢٥١ ص
(١٠٥)
٢٥٣ ص
(١٠٦)
٢٥٣ ص
(١٠٧)
٢٥٤ ص
(١٠٨)
٢٥٦ ص
(١٠٩)
٢٦٣ ص
(١١٠)
٢٧١ ص
(١١١)
٢٧٦ ص
(١١٢)
٢٨٠ ص
(١١٣)
٢٨٤ ص
(١١٤)
٢٨٧ ص
(١١٥)
٢٩١ ص
(١١٦)
٢٩١ ص
(١١٧)
٢٩٣ ص
(١١٨)
٢٩٣ ص
(١١٩)
٢٩٣ ص
(١٢٠)
٢٩٤ ص
(١٢١)
٢٩٧ ص
(١٢٢)
٣٠٩ ص
(١٢٣)
٣١٩ ص
(١٢٤)
٣٢١ ص
(١٢٥)
٣٢٣ ص
(١٢٦)
٣٢٤ ص
(١٢٧)
٣٢٧ ص
(١٢٨)
٣٣٥ ص
(١٢٩)
٣٣٩ ص
(١٣٠)
٣٣٩ ص
(١٣١)
٣٤٢ ص
(١٣٢)
٣٤٣ ص
(١٣٣)
٣٤٤ ص
(١٣٤)
٣٤٥ ص
(١٣٥)
٣٤٦ ص
(١٣٦)
٣٤٦ ص
(١٣٧)
٣٤٧ ص
(١٣٨)
٣٤٨ ص
(١٣٩)
٣٤٩ ص
(١٤٠)
٣٥٢ ص
(١٤١)
٣٥٥ ص
(١٤٢)
٣٥٦ ص
(١٤٣)
٣٥٨ ص
(١٤٤)
٣٥٨ ص
(١٤٥)
٣٥٩ ص
(١٤٦)
٣٦٠ ص
(١٤٧)
٣٦٠ ص
(١٤٨)
٣٦١ ص
(١٤٩)
٣٦١ ص
(١٥٠)
٣٦٢ ص
(١٥١)
٣٦٢ ص
(١٥٢)
٣٦٢ ص
(١٥٣)
٣٦٣ ص
(١٥٤)
٣٦٤ ص
(١٥٥)
٣٦٤ ص
(١٥٦)
٣٦٤ ص
(١٥٧)
٣٦٧ ص
(١٥٨)
٣٧٣ ص
(١٥٩)
٣٧٣ ص
(١٦٠)
٣٧٤ ص
(١٦١)
٣٧٧ ص
(١٦٢)
٣٧٩ ص
(١٦٣)
٣٨١ ص
(١٦٤)
٣٨٣ ص
(١٦٥)
٣٨٧ ص
(١٦٦)
٣٨٧ ص
(١٦٧)
٣٨٨ ص
(١٦٨)
٣٨٨ ص
(١٦٩)
٣٩٠ ص
(١٧٠)
٣٩٢ ص
(١٧١)
٣٩٢ ص
(١٧٢)
٣٩٣ ص
(١٧٣)
٣٩٤ ص
(١٧٤)
٣٩٤ ص
(١٧٥)
٣٩٥ ص
(١٧٦)
٣٩٥ ص
(١٧٧)
٣٩٦ ص
(١٧٨)
٣٩٧ ص
(١٧٩)
٣٩٧ ص
(١٨٠)
٣٩٧ ص
(١٨١)
٣٩٨ ص
(١٨٢)
٣٩٨ ص
(١٨٣)
٣٩٨ ص
(١٨٤)
٣٩٨ ص
(١٨٥)
٣٩٨ ص
(١٨٦)
٣٩٩ ص
(١٨٧)
٣٩٩ ص
(١٨٨)
٣٩٩ ص
(١٨٩)
٤٠١ ص
(١٩٠)
٤٠١ ص
(١٩١)
٤٠١ ص
(١٩٢)
٤٠٢ ص
(١٩٣)
٤٠٢ ص
(١٩٤)
٤٠٣ ص
(١٩٥)
٤٠٣ ص
(١٩٦)
٤٠٣ ص
(١٩٧)
٤٠٥ ص
(١٩٨)
٤٠٧ ص
(١٩٩)
٤٠٧ ص
(٢٠٠)
٤١١ ص
(٢٠١)
٤١١ ص
(٢٠٢)
٤١٢ ص
(٢٠٣)
٤١٣ ص
(٢٠٤)
٤١٣ ص
(٢٠٥)
٤١٤ ص
(٢٠٦)
٤١٥ ص
(٢٠٧)
٤١٥ ص
(٢٠٨)
٤١٦ ص
(٢٠٩)
٤١٨ ص
(٢١٠)
٤١٩ ص
(٢١١)
٤٢١ ص
(٢١٢)
٤٢٤ ص
(٢١٣)
٤٢٤ ص
(٢١٤)
٤٢٥ ص
(٢١٥)
٤٢٦ ص
(٢١٦)
٤٢٦ ص
(٢١٧)
٤٢٨ ص
(٢١٨)
٤٣٥ ص
(٢١٩)
٤٣٥ ص
(٢٢٠)
٤٣٨ ص
(٢٢١)
٤٤٠ ص
(٢٢٢)
٤٤٧ ص
(٢٢٣)
٤٥٠ ص
(٢٢٤)
٤٥٦ ص
(٢٢٥)
٤٥٦ ص
(٢٢٦)
٤٦١ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص

أبكار الأفكار في أصول الدين - الآمدي، سيف الدين - الصفحة ٤١

الفصل السادس فى امتناع وجود جوهرين فى مكان واحد [١] و امتناع وجود جوهر واحد فى مكانين.

اما امتناع وجود جوهرين فى حيز، و مكان واحد من غير تداخل؛ فظاهر لا خلاف فيه بين [١١]// العقلاء؛ لكن اختلفوا هل امتناع ذلك معللا، أم لا؟ فذهب بعضهم: إلى أنه غير معلل؛ بل امتناع اجتماع الجوهرين فى الحيز الواحد لذاتيهما؛ غير معلل بتضاد عرضين آخرين، كما أن امتناع الجمع: بين السواد، و البياض لذاتيهما، [لا لاتصال غيرهما] [٢] و إليه ميل القاضى أبى بكر و الأستاذ أبى إسحاق [٣] فى قول لهما، غير أن القاضى امتنع من إطلاق اسم التضاد على الجواهر، باعتبار امتناع اجتماعهما فى الحيز الواحد لذواتيهما، و لعله راعى فى التضاد تعاقب المتضادين على المحل المقوم، كما فى تضاد الأعراض، و ذلك غير متصور فى الجواهر.

و أما الأستاذ؛ فإنه لم يمتنع من إطلاق اسم التضاد على الجواهر بهذا الاعتبار.

و ذهب آخرون إلى أن امتناع الجمع بين الجواهر فى الحيز الواحد لا لذواتهما؛ بل هو معلل؛ لكن اختلف هؤلاء. فذهب بعضهم إلى أن ذلك معلل بتضاد أكوان المكان؛ إذ المكان له كون باعتبار وجود أحد الجوهرين فيه، مضاد لكونه باعتبار وجود الجوهر الآخر فيه. و قد قال/ به الأستاذ أبو إسحاق فى قول، و ربما ظن امتناع ذلك بسبب التضاد فى أكوان غير متصور فى أكوان الجوهرين بسبب كونهما فى المكان الواحد؛ و هو فاسد من جهة أن تضاد الأكوان، غير متصور بالنسبة إلى محلين مختلفين.

فذهب القاضى أبو بكر [٤] فى قول آخر إلى أن امتناع اجتماع الجوهرين فى المكان الواحد باعتبار أن شرط وجود كل واحد من الجوهرين فيه عدم وجود الآخر فيه و عند الاجتماع، فقد فقد هذا الاشتراط.


[١] انظر الشامل فى أصول الدين لإمام الحرمين الجوينى ص ٤٤٨ و ما بعدها و المواقف للإيجي- الموقف الرابع- المرصد الثانى- المقصد الخامس ص ٢٥١، ٢٥٢. و شرح المواقف للجرجانى ٧/ ٢٤٠.
[١١]// أول ل ٦/ ب.
[٢] بياض فى أ.
[٣] قارن رأى القاضى و الأستاذ بما ورد فى الشامل ص ٤٤٨ و ما بعدها.
[٤] انظر الشامل للجوينى ص ٤٤٩.