دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٩١ - ٥/ ٦ بازرسى مستقيم بازار

١٤٦٤. امام على ٧ در سفارش‌نامه‌اش به مالك اشتر: اينك سفارش مرا در حقّ بازرگانان و پيشه‌وران را بپذير و درباره آنان به نيكويى سفارش كن؛ چه كسى كه مقيم باشد يا آن كه با مال خود، از اين‌سو به آن سو رود و با دست‌رنج خودْ سود كند، كه آنان، مايه‌هاى منفعت و پديدآورنده اسباب آسايش و راحتى‌اند، و آورنده آن، از جاهاى دوردست و دشوار، در بيابان و دريا و دشت و كوهسار؛ جايى كه مردمان در آن‌جا گِرد نيايند و در رفتن بدان‌جا دليرى نكنند. اين بازرگانان، مردمى آرام‌اند كه از دشمنى آنان، هراسى نيست، و آشتى‌جويند كه از فتنه آنان، ترسى نيست. به كارهاى آنان، رسيدگى كن؛ چه در آن‌جايى باشند كه خود به سر مى‌برى و چه در شهرهاى ديگر.

١٤٦٥. امام على ٧ در سفارش‌نامه‌اش به مالك اشتر (بر پايه گزارش تحف‌العقول): آن‌گاه به بازرگانان و پيشه‌وران، نيكى كن و آنان را به نيكويى درباره ديگران، سفارش نما؛ چه آن‌كه مقيم باشد يا آن كه با مال خود، از اين سو به آن سو رود و با دست‌رنج خودْ سود كند، كه آنان، مايه‌هاى منفعت و پديد آورنده اسباب آسايش و راحتى‌اند، و آورنده آن به شهرها از بيابان و دريا و دشت و كوهسارند؛ جايى كه مردمان در آن‌جا گِرد نيايند و در رفتن بدان‌جا دليرى نكنند، مانند كشورهاى دشمن تو كه صنعتگرانى دارند كه خداوند، آسايش را بر دستان آنان، جارى ساخته است.

پس حرمت آنان را نگه دار، و راه‌هايشان را امن ساز، و حقوقشان را بستان؛ زيرا كه آنان، مردمى آرام‌اند كه از دشمنى آنان، هراسى نيست، و آشتى‌جويند كه از فتنه آنان، ترسى نيست. دوست‌داشتنى‌ترين كار برايشان، حفظ امنيت و اقتدار آنان است. پس به كارهاى آنان، رسيدگى كن؛ چه در آن جايى باشند كه خود به سر مى‌برى و چه در شهرهاى ديگر.

٥/ ٦

بازرسى مستقيم بازار

١٤٦٦. امام باقر ٧: امير مؤمنان، در كوفه ميان شما بود. صبحگاهان، از دارالحكومه بيرون مى‌رفت و در بازارهاى كوفه، يكى يكى مى‌گشت و تازيانه‌اى با او بود كه آن را بر دوش داشت و