دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ

(١)

تتمه بخش پنجم

٦ ص

(٢)

فصل سوم سياستهاى ادارى

٧ ص

(٣)

3/ 1 راستى در سياست

3/ 5 برنامهريزى و سازماندهى

١٧ ص

(٨)

3/ 6 گزينش كارگزاران شايسته

١٩ ص

(٩)

3/ 7 به كار نگرفتن خائنان و ناتوانان

٢٣ ص

(١٠)

3/ 8 گشادهدستى در روزى كارگزاران

٢٧ ص

(١١)

3/ 9 برگزيدن ديدهبان براى مراقبت از كارگزاران

٢٧ ص

(١٢)

3/ 10 تشويق درستكار و تنبيه خطاكار

٢٩ ص

(١٣)

3/ 11 قاطعيت در برابر كارگزاران

٣١ ص

(١٤)

3/ 11 1 اشعث بن قيس

٣١ ص

(١٥)

3/ 11 2 زياد بن ابيه

٣٣ ص

(١٦)

3/ 11 3 شريح قاضى

٣٥ ص

(١٧)

3/ 11 4 عبد الله بن عباس

٣٧ ص

(١٨)

3/ 11 5 عثمان بن حنيف

٣٩ ص

(١٩)

3/ 11 6 قدامة بن عجلان

٤٥ ص

(٢٠)

3/ 11 7 مصقلة بن هبيره

٤٥ ص

(٢١)

3/ 11 8 منذر بن جارود

٤٩ ص

(٢٢)

3/ 12 كنار نهادن كارگزاران خيانتپيشه

٥١ ص

(٢٣)

3/ 13 كيفر دادن كارگزاران خيانتپيشه

٥٥ ص

(٢٤)

3/ 14 منع كارگزاران از پذيرش هديه

٥٧ ص

(٢٥)

3/ 15 پيوند درشتى و نرمى

٥٩ ص

(٢٦)

فصل چهارم سياستهاى فرهنگى

٦٣ ص

(٢٧)

4/ 1 توسعه آموزش و پرورش

٦٣ ص

(٢٨)

4/ 2 بازداشتن از برهم زدن سنتهاى پسنديده

٦٧ ص

(٢٩)

4/ 3 ستيز با سنتهاى ناپسند

٦٩ ص

(٣٠)

4/ 4 پرهيز از مراسم استقبال

٧١ ص

(٣١)

4/ 5 انتقاد، نه ستايش!

٧٣ ص

(٣٢)

4/ 6 حقمدارى در شناخت مردان

٧٧ ص

(٣٣)

فصل پنجم سياستهاى اقتصادى

٨١ ص

(٣٤)

5/ 1 تشويق به كار

٨١ ص

(٣٥)

5/ 2 آبادانى شهرها

٨٥ ص

(٣٦)

5/ 3 توسعه كشاورزى

5/ 6 بازرسى مستقيم بازار

٩١ ص

(٤٠)

5/ 7 جلوگيرى از احتكار

١٠٣ ص

(٤١)

5/ 8 سياست مالياتى

١٠٥ ص

(٤٢)

5/ 9 به تأخير نينداختن تقسيم ثروتهاى عمومى

١١٩ ص

(٤٣)

5/ 10 تقسيم برابر ثروتهاى عمومى

١٢٧ ص

(٤٤)

توضيحى در باره چگونگى تقسيم درآمدهاى عمومى در صدر اسلام

5/ 11 فراهم ساختن نيازمندىهاى ضرورى براى همه

١٤٣ ص

(٤٨)

5/ 12 حمايت از طبقههاى پايين جامعه

١٤٥ ص

(٤٩)

5/ 13 اهتمام ويژه به يتيمان

١٤٩ ص

(٥٠)

5/ 14 جلوگيرى از دست و دلبازى در اموال عمومى

١٥٥ ص

(٥١)

5/ 15 برتر نداشتن فرزندان و خويشان

١٥٧ ص

(٥٢)

5/ 15 1 حسن و حسين

5/ 15 4 عبد الله بن جعفر

5/ 15 6 خواهر امام

١٧٣ ص

(٥٨)

5/ 15 7 كنيز امام

١٧٣ ص

(٥٩)

5/ 16 پارسايى و احتياط در هزينه كردن از بيت المال

١٧٥ ص

(٦٠)

فصل ششم سياستهاى اجتماعى

١٨٣ ص

(٦١)

6/ 1 به پا داشتن عدالت

١٨٣ ص

(٦٢)

6/ 2 پايبندى به حقوق

١٩١ ص

(٦٣)

6/ 3 توسعه آزادىهاى سازنده

١٩٥ ص

(٦٤)

6/ 4 اهتمام به خشنود سازى مردم

١٩٧ ص

(٦٥)

6/ 5 مهربانى و دوستى با مردم

١٩٩ ص

(٦٦)

6/ 6 ارتباط مستقيم با مردم

٢٠١ ص

(٦٧)

6/ 7 تاب آوردن در دشوارىهاى مردم

6/ 9 پرهيز از پىجويى عيبها

٢٠٧ ص

(٧٠)

6/ 10 آشكار ساختن عذرها براى دفع بدگمانى

٢٠٩ ص

(٧١)

6/ 11 كمك به ستمديدگان

٢٠٩ ص

(٧٢)

6/ 12 بنياد نهادن صندوق شكايات

٢١٧ ص

(٧٣)

6/ 13 بازرسى براى برچيدن ستم لشكريان

٢١٧ ص

(٧٤)

6/ 14 كوشش در جهت اتحاد جامعه اسلامى

٢١٩ ص

(٧٥)

فصل هفتم سياستهاى قضايى

٢٢٩ ص

(٧٦)

7/ 1 گزينش نخبگان براى داورى

٢٢٩ ص

(٧٧)

7/ 2 تأمين مالى قضات

٢٢٩ ص

(٧٨)

7/ 3 امنيت شغلى قضات

٢٣١ ص

(٧٩)

7/ 4 اهتمام به آداب داورى

٢٣١ ص

(٨٠)

7/ 5 عزل قضات متخلف از رعايت آداب

٢٣٧ ص

(٨١)

7/ 6 مراقبت از قضاوت قضات

٢٣٩ ص

(٨٢)

7/ 7 پرهيزاندن از قضاوت ستمگرانه و ناآگاهانه

٢٣٩ ص

(٨٣)

7/ 8 داورى مستقيم امام

٢٤٣ ص

(٨٤)

7/ 9 وحدت رويه قضايى

٢٤٥ ص

(٨٥)

7/ 10 به پا داشتن حدود، بر نزديك و دور

٢٤٧ ص

(٨٦)

7/ 11 تسليم در برابر داورى

٢٤٩ ص

(٨٧)

7/ 12 جايگاه مصلحت نظام اسلامى در صدور حكم

٢٥٣ ص

(٨٨)

فصل هشتم سياستهاى امنيتى

8/ 3 اصلاح دشمنان

٢٦١ ص

(٩٢)

8/ 4 سازش به همراه زيركى

٢٦٥ ص

(٩٣)

8/ 5 پرهيز كامل از دشمن

٢٦٥ ص

(٩٤)

8/ 6 كوچك نشمردن دشمن

٢٦٩ ص

(٩٥)

8/ 7 خيرخواهى نخواستن از دشمن، جز براى آزمودن

٢٦٩ ص

(٩٦)

8/ 8 موقعيتشناسى در برخورد با دشمنان

٢٧١ ص

(٩٧)

8/ 9 كيفر ندادن بر پايه گمان و اتهام

٢٧١ ص

(٩٨)

8/ 10 پرهيزاندن از شكنجه

٢٧٧ ص

(٩٩)

8/ 11 پرهيزاندن از دشنام

٢٧٩ ص

(١٠٠)

8/ 12 نرمخويى تا زمانى كه توطئه در كار نباشد

٢٨١ ص

(١٠١)

8/ 13 تبعيد يا زندانى كردن توطئهگران

٢٨٥ ص

(١٠٢)

فصل نهم سياستهاى جنگى

٢٨٩ ص

(١٠٣)

9/ 1 اهتمام به آموزشهاى نظامى

٢٨٩ ص

(١٠٤)

الف آموزش سپاهيان

ج جدا نشدن از سلاح در جنگ

٢٩٩ ص

(١٠٧)

د بهرهگيرى از فرصتها

٣٠١ ص

(١٠٨)

ه عقبنشينى تاكتيكى

٣٠١ ص

(١٠٩)

9/ 2 تشكيل نيروهاى ويژه

٣٠١ ص

(١١٠)

9/ 3 اهتمام ويژه به نيروهاى مسلح

٣٠٥ ص

(١١١)

9/ 4 اهتمام به روحيه سپاه

د پرهيزاندن از گريز

٣١٧ ص

(١١٦)

ه پنهان كردن آنچه به روحيه سپاه، آسيب مىرساند

الف پرهيز از آغاز كردن پيكار

٣٢٧ ص

(١٢٠)

ب پرهيز از دعوت به پيكار

٣٢٩ ص

(١٢١)

ج مصونيت سياسى فرستادگان

٣٢٩ ص

(١٢٢)

د اقامه حجت، پيش از نبرد

٣٢٩ ص

(١٢٣)

ه نيايش به هنگام نبرد

٣٣١ ص

(١٢٤)

و آغاز كردن نبرد بعد از ظهر

٣٣٣ ص

(١٢٥)

ز كمك كردن به ناتوان

٣٣٣ ص

(١٢٦)

ح خوشرفتارى با باقىمانده دشمن

٣٣٥ ص

(١٢٧)

فصل دهم سياستهاى حكومتى

٣٤١ ص

(١٢٨)

10/ 1 اسباب ماندگارى دولتها

٣٤١ ص

(١٢٩)

10/ 1 1 برپا داشتن عدالت

٣٤١ ص

(١٣٠)

10/ 1 2 تدبير نيكو

٣٤٩ ص

(١٣١)

10/ 1 3 نيك سيرتى

٣٥١ ص

(١٣٢)

10/ 1 4 بيدارى و مراقبت از كارها

٣٥١ ص

(١٣٣)

10/ 2 اسباب زوال دولتها

10/ 2 2 خونريزى ناروا

٣٥٧ ص

(١٣٦)

10/ 2 3 تدبير نادرست

10/ 2 5 ضايع كردن اصول و مبانى

٣٦٣ ص

(١٣٩)

10/ 3 توصيههايى در روابط اجتماعى سياسى

٣٦٣ ص

(١٤٠)

10/ 3 1 ديگران را با خود سنجيدن

10/ 3 3 پرهيز از دشمنى

٣٦٧ ص

(١٤٣)

10/ 3 4 وفا به پيمان

٣٧١ ص

(١٤٤)

10/ 3 5 گزاردن امانت

٣٧٣ ص

(١٤٥)

10/ 3 6 بهرهگيرى از دانشهاى ديگران

٣٧٥ ص

(١٤٦)

10/ 3 7 استقلال فرهنگى

بخش ششم جنگهاى امام على در ايام حكومت

٣٨٩ ص

(١٤٩)

نگاهى كلى به جنگهاى امام

فصل يكم پرهيز دادن پيامبر از نبرد با على

٣٩٩ ص

(١٥٢)

فصل دوم خبردادن پيامبر از فتنههاى پس از خود

٤٠٥ ص

(١٥٣)

فصل سوم فرمان پيامبر به نبرد با فريبخوردگان

٤١٥ ص

(١٥٤)

فصل چهارم نفرين فرستادن پيامبر بر فريبخوردگان

٤٢١ ص

(١٥٥)

فصل پنجم انگيزههاى تجاوز كاران در نبرد با امام على

فصل ششم اهداف امام على در نبرد با سركشان

٤٥٣ ص

(١٦٢)

6/ 1 زنده نگهداشتن دين

6/ 3 پيكار با بدعتها

٤٦١ ص

(١٦٥)

6/ 4 پيكار با تبهكارىها

٤٦٣ ص

(١٦٦)

فصل هفتم ديدگاههايى درباره نبرد با سركشان

٤٦٥ ص

(١٦٧)

7/ 1 ابو ايوب انصارى

٤٦٥ ص

(١٦٨)

7/ 2 ابو سعيد خدرى

7/ 4 عبد الله بن عمر

٤٦٩ ص

(١٧١)

7/ 5 عمار بن ياسر

٤٧١ ص

(١٧٢)

7/ 6 ام سلمه، همسر پيامبر

٤٧١ ص

(١٧٣)

7/ 7 پيشوايان اهل سنت

٤٧٣ ص

(١٧٤)

سخنى در بر حق بودن امام على در تمام جنگها

٤٨٠ ص

(١٧٥)

پيكار نخست جنگ جمل(فتنه ناكثين)

٤٨٥ ص

(١٧٦)

فصل يكم سيماى نبرد

1/ 3 تعداد شركتكنندگان در نبرد

٤٩١ ص

(١٨٠)

1/ 4 فرماندهان سپاه امام على

٤٩١ ص

(١٨١)

1/ 5 فرماندهان سپاه ناكثين

٤٩٣ ص

(١٨٢)

1/ 6 بزرگان صحابه در سپاه امام

٤٩٥ ص

(١٨٣)

1/ 7 سرشناسان سپاه جمل

٤٩٩ ص

(١٨٤)

1/ 8 تعداد كشتگان در جنگ

٥٠١ ص

(١٨٥)

فصل دوم شخصيت سران ناكثين

٥٠٧ ص

(١٨٦)

2/ 1 ويژگىهاى ناكثين

2/ 3 طلحة بن عبيد الله

٥١٥ ص

(١٨٩)

2/ 4 زبير بن عوام

٥٢٣ ص

(١٩٠)

2/ 5 عبد الله بن زبير

٥٢٧ ص

(١٩١)

2/ 6 مروان بن حكم

٥٣٣ ص

(١٩٢)

2/ 7 عبد الله بن عامر

٥٤٣ ص

(١٩٣)

2/ 8 يعلى بن منيه

٥٤٥ ص

(١٩٤)

فصل سوم آمادگى ناكثين براى شورش بر ضد امام

٥٥١ ص

(١٩٥)

3/ 1 نيرنگهاى معاويه

3/ 4 بيرون رفتن طلحه و زبير به قصد مكه

٥٦٣ ص

(١٩٩)

3/ 5 دعوت طلحه و زبير از عايشه براى قيام

٥٦٧ ص

(٢٠٠)

3/ 6 برنامهريزى ناكثين براى پيكار

٥٧٣ ص

(٢٠١)

3/ 7 پرهيزاندن ام سلمه، عايشه را از حركت

٥٧٩ ص

(٢٠٢)

3/ 8 نامههاى عايشه به سران شهرها

٥٨١ ص

(٢٠٣)

3/ 9 آمادگى عايشه براى قيام

٥٨٣ ص

(٢٠٤)

3/ 10 استرجاع عايشه به هنگام شنيدن نام شترش

٥٨٥ ص

(٢٠٥)

3/ 11 استرجاع عايشه به هنگام رسيدن به آبگاه حو أب

3/ 12 گفتگوهاى عايشه و سعيد

دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٠٤

٧/ ١ ابو ايّوب انصارى.... ٤٦٥

٧/ ٢ ابو سعيد خُدْرى.... ٤٦٧

٧/ ٣ حُذَيفه.... ٤٦٩

٧/ ٤ عبد اللّه بن عمر.... ٤٦٩

٧/ ٥ عمّار بن ياسر.... ٤٧١

٧/ ٦ امّ سلمه، همسر پيامبر.... ٤٧١

٧/ ٧ پيشوايان اهل سنّت.... ٤٧٣

سخنى در بر حق بودن امام على در تمام جنگ‌ها.... ٤٨٠

پيكار نخست: جنگ جمل (فتنه ناكثين).... ٤٨٥

فصل يكم: سيماى نبرد.... ٤٨٧

١/ ١ زمان نبرد.... ٤٨٧

١/ ٢ محل نبرد.... ٤٨٩

١/ ٣ تعداد شركت‌كنندگان در نبرد.... ٤٩١

١/ ٤ فرماندهان سپاه امام على.... ٤٩١

١/ ٥ فرماندهان سپاه ناكثين.... ٤٩٣

١/ ٦ بزرگان صحابه در سپاه امام.... ٤٩٥

١/ ٧ سرشناسان سپاه جمل.... ٤٩٩

١/ ٨ تعداد كشتگان در جنگ.... ٥٠١

فصل دوم: شخصيّت سران ناكثين.... ٥٠٧

٢/ ١ ويژگى‌هاى ناكثين.... ٥٠٩

٢/ ٢ عايشه.... ٥١١

٢/ ٣ طلحة بن عبيد اللّه.... ٥١٥

٢/ ٤ زبير بن عوّام.... ٥٢٣

٢/ ٥ عبد اللّه بن زبير.... ٥٢٧