دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٢٧ - الف پرهيز از آغاز كردن پيكار

٩/ ٦

اخلاق جنگ‌

الف پرهيز از آغاز كردن پيكار

١٧٨٦. تاريخ الطبرى به نقل از جندب ازدى: به درستى كه در هر جا كه با دشمن برخورد مى‌كرديم، على ٧ به ما فرمان مى‌داد و مى‌فرمود: «با آنان پيكار مكنيد تا آن‌كه آنان شروع كنند، كه شما بحمداللّه عز و جل حجّت داريد و رها ساختن آنان كه [نبردِ با شما را] آغاز كنند، حجّتى ديگر است براى شما. پس هرگاه با آنان پيكار كرديد و آنان را شكست داديد، پشت‌كرده به جنگ را مكشيد، مجروحان را به قتل نرسانيد، پرده‌درى مكنيد، كشته‌ها را مُثله نكنيد، وقتى به سراپرده دشمن رسيديد، پرده‌درى نكنيد، و بدون اجازه برخانه‌اى وارد نشويد، چيزى از آنان مَسِتانيد، مگر آنچه در لشكرگاه يافتيد، و زنى را با آزار، به هيجان نياوريد، گرچه به ناموس شما دشنام دهد و به فرماندهان و نيكان شما فحش گويد؛ چرا كه [زنان‌]، داراى نيرو و توانى كم و ضعيف النفس‌اند.

١٧٨٧. امام على ٧ در نامه‌اش به مالك اشتر، پيش از رُخداد صفّين: بپرهيز از اين‌كه با اين گروه، نبرد را آغاز كنى، مگر آن‌كه آنان آغاز كنند، تا اين‌كه با آنان رو در رو شوى و سخن آنان را بشنوى؛ و بدى‌هاى آنان، تو را به نبرد وا ندارد، قبل از دعوت آنان [به هدايت‌] و مكرّر، راه بهانه‌جويى را بر آنان بستن.

١٧٨٨. امام على ٧ از سفارش وى به لشكرش پيش از رو در رويى با دشمن در صفّين: با آنان كارزار مكنيد، تا آن‌كه آغاز كنند؛ چرا كه شما بحمداللّه، حجّت داريد، و رها ساختن آنان كه [جنگ با] شما را آغاز كنند، حجّت ديگرى است به سود شما و بر زيان آنها. وقتى به خواست خدا شكست خوردند، پشت‌كرده به جنگ را مكشيد، و به كسى كه ناتوان است، آسيب مرسانيد و زخمى را از پادر مياوريد.