دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٢١ - ٩/ ٥ نيرنگ

و كسى آن را از شما نشنود. به درستى كه خداوند، بر گروهى كشته شدن را نوشته و بر گروهى ديگر مرگ را، و هركس، مرگش آن گونه كه نوشته شده به سراغش آيد. پس خوشا به حال پيكاركنندگان در راه خدا و كشته‌شدگان در راه پيروى او!

٩/ ٥

نيرنگ‌

١٧٨١. امام على ٧: آن‌گاه كه از پيامبر خدا سخنى براى شما نقل مى‌كنم، به خدا سوگند، اگر از آسمان فرو افتم، برايم دوست‌داشتنى‌تر است از اين‌كه بر او دروغ ببندم؛ و [نيز] آن‌گاه كه ميان خود و شما سخن مى‌گويم: «به درستى كه جنگ، نيرنگ است»[١].

١٧٨٢. امام باقر ٧: به درستى كه على ٧ مى‌فرمود: «اگر پرندگان، مرا برُبايند، برايم دوست داشتنى‌تر است از اين‌كه چيزى را به پيامبر خدا نسبت دهم كه نفرموده است. از پيامبر خدا شنيدم كه در روز [جنگ‌] خندق مى‌فرمود:" جنگ، نيرنگ است". مى‌فرمود:" هر گونه كه مى‌خواهيد، سخن بگوييد"».

١٧٨٣. امام على ٧ در حكمت‌هاى منسوب به ايشان: در نبرد، به نيرنگ خويش بيشتر اعتماد كن تا به نيرويت، و [نيز] به پرهيز و احتياط خود، شادمان‌تر باش تا به كارزار و دليرى‌ات؛ چرا كه جنگ، جنگِ بى‌باكان، و غنيمتِ محتاطان است.

١٧٨٤. الكافى به نقل از عدى بن حاتم: به درستى كه اميرمؤمنان، هنگامى كه در صفّين با معاويه رو در رو شد، صدايش را بلند مى‌كرد تا يارانش بشنوند ومى‌فرمود: «به خدا سوگند، معاويه و يارانش را خواهم كُشت!». آن‌گاه در آخر سخن، صدايش را آهسته مى‌كرد و مى‌گفت: «إن شاء اللّه!».

[١]. در مسند احمد بن حنبل، اين جمله اين گونه نقل شده است: آن گاه كه از غير پيامبر ٦ سخنى گويم، پس همانا مردى در حال مبارزه‌ام.